Luke 8 — Guarani (Biblia) 2017

1Jare kua jaɨkue rupi Jesús oo opaete tëta wasu reta rupi jare tëta wasu raɨ reta rupi, jare umɨmbeu ñee ikawi wae kërái uyembɨpɨ ma Tumpa imbaepuere mburuwicha wasu pewa kua ɨwɨ pe. Jare jokua doce jemimboe tenondewaete reta yuraa jae ndiwe.

2Jare amokue kuña reta yuraa wi Jesús ndiwe jae reta omborɨ waerä Jesús jare jemimboe reta mbaembae onoi wae rupi. Amokue kua kuña reta tenonde yawe imbaerasɨ yureko, jare amokue reta re aña uyembɨiya. Erëi Jesús umɨnguera reta. Jare kua kuña reta ipɨte wi pëti wae ko jee María Magdalena. Jesús omoë chuwi chiu aña reta. Ïru wae jee Susana. Jare ïru wae ko jae Chuza jembireko Juana jee wae. Chuza ko jae mburuwicha wasu Herodes pe uyeyokui wae reta itenondewa.

4Pëti ara jeta ketɨ ketɨ tëta wasu reta wi yuweru uyembatɨ Jesús oï wae pe. Jayawe Jesús jei chupe reta umbɨjaanga rewe:

5“Pëti kuimbae oo umaetɨ waerä. Jare umɨái temitɨ yawe, amokue oa tape raɨ rupi. Jayawe ïru wae reta upɨ̈ro jese, jare yuweru wɨra reta opa jou,” jei chupe reta.

6“Ïru temitɨ oa itapɨte rupi mbowɨño ɨwɨ wɨreko wae re. Kua reta jeñɨ tëi, erëi oë rupiwe opa ipiru, echa’ä jokua ɨwɨ mbaetɨ iruru kawi chupe ramo,” jei.

7“Ïru temitɨ oa ñurätipɨte pe. Jare ñuräti ukuakuaa temitɨ ndiwe; jáeramo opa umbuputupa,” jei.

8“Erëi amokue temitɨ oa ɨwɨkawi pe. Jokua reta jeñɨ kawi, ukuakuaa, jare ikawiete ía.” Jukuärái Jesús jei chupe reta umbɨjaanga rewe. Jare jei wi chupe reta usapɨkai rewe: “Ipotawe kía uipota uikuaa kawi wae, tuyapɨsaka kua chiñee re,” jei chupe reta.

9Jayawe Jesús jemimboe reta jei chupe: “Ere mii orewe jokua nde ndere nembɨjaanga rewe wae rewa,” jei reta chupe.

10Jayawe Jesús jei chupe reta: “Tumpa imbaepuere mburuwicha wasu pewa umbɨpɨ ma uyekuaa kua ɨwɨ pe. Jare jokua re ko che amɨmbeu aï,” jei. “Tenonde yawe Tumpa uikuaaka’ä kía pe awe kua mbaembae rewa. Erëi añawe uñemee ma pewe pikuaa kawi waerä. Erëi che amboe ïru wae reta ambɨjaanga rewe awɨye waerä uikuaa kawi reta. Echa’ä jae reta uecha tëi che mbaembae ayapo wae jare uyandu reta tëi wi chiñee, erëi jesewe uipota’ä wɨrowia reta cheré,” jei chupe reta.

11Jayawe Jesús jei wi chupe reta: “Jokua che ambɨjaanga rewe jae pewe wae uipota jei kuärái: Jokua temitɨ uyembɨjaanga oï Tumpa iñee re,” jei.

12“Jare jokua tape raɨ rupi temitɨ oa wae uyembɨjaanga oï amokue wae Tumpa iñee uyandu wae re. Echa’ä ou chupe reta Añawasu jare opa umɨakañɨka reta Tumpa iñee wi awɨye waerä wɨrowia reta. Echa’ä Añawasu uipota’ä etei onoi reta waerä tekowe opa mbae wae,” jei chupe reta.

13“Jae nunga wi amokue temitɨ oa itapɨte rupi mbowɨño ɨwɨ wɨreko wae re,” jei. “Kua uyembɨjaanga oï ïru wae reta Tumpa iñee uyandu wae re. Kua nunga reta jaeramo uyandu yawe, uyapɨsaka jese uyerowia rewe,” jei. “Erëi Tumpa iñee uyembɨjapo kawi’ä ipɨa pe ramo, michi pewaño wɨrowia reta. Yembɨawái ou chupe reta yawe, jayawe opia reta Tumpa jape wi,” jei chupe reta.

14“Jae nunga wi amokue temitɨ oa ñurätipɨte pe. Kua uyembɨjaanga oï ïru wae reta Tumpa iñee uyandu wae re,” jei. “Kua nunga reta uyandu Tumpa iñee, erëi umbɨpɨ uyembɨpɨa’ä mbaembae ɨwɨ pewa reño. Jaeño uipota ikokatu reta jare jorɨkatu reta. Jáeramo uyekuaa’ä jese reta Tumpa jeko ikawi wae,” jei chupe reta.

15“Erëi amokue temitɨ oa ɨwɨkawi pe. Jare kua jae nunga wi uyembɨjaanga oï ïru wae reta Tumpa iñee uyandu wae re,” jei. “Kua nunga reta uipɨsɨ kawi Tumpa iñee ipɨa rewe. Jare uyapo reta ipɨawasu rewe Tumpa iñee pe jei wae. Jáeramo uyekuaa jese reta Tumpa jeko ikawi wae,” jei chupe reta. “Jukuärái ko ambɨjaanga rewe jae pewe wae,” jei Jesús jemimboe reta pe.

16Jare Jesús jei wi jemimboe reta pe umbɨjaanga rewe: “Mechero yamɨendɨ yawe, ndaraúi ñañono mbae jɨru uyembowapo oï wae íɨwɨ pe ani wɨrapembɨ íɨwɨ pe. Ñañono ko ɨwate mechero jenda pe, o pe uike wae reta ipuere uecha kawi waerä. Jare jukuärái rami wi ko che aporomboe wae ikota pemaerä,” jei.

17“Jare yepe tëi añawe pikuaa kawi’ä peï jare jae ko mbae uñeñomi oï wae rami pewe, erëi taɨkue rupi jesäka kawita oï pewe kuri. Ikota pewe mbae tembipe etei uyekuaa wae rami,” jei chupe reta.

18“Jáeramo piyandareko kawi piyé piyapɨsaka kawi waerä. Echa’ä ime yawe kía uyapɨsaka kawi jare wɨrowia chiñee re wae, uñemɨïruta chupe iyarakuaa,” jei. “Erëi ime yawe kía uipota’ä uyapɨsaka añetete re wae, jokua jae wɨrowia tëi uikuaa michi mii yepe chiñee wae, jokuawe uñepɨ̈rota chuwi,” jei Jesús chupe reta.

19Jayawe Jesús ichɨ jare tɨwɨ reta ndiwe yuweru uwäe jokua tëta kiape Jesús oï wae pe. Erëi ipuere’ä yuraa oya reta jese jetaete ye ñonoï wae reta jeko pewa.

20Jayawe amokue wae reta jei Jesús pe: “Ndesɨ jare nderɨwɨ reta ndereka ñonoï oka pe,” jei reta chupe.

21Jayawe Jesús jei chupe reta: “Kía reta Tumpa iñee re uyapɨsaka jare uyapo wae, jae reta ko jae chesɨ jare cherɨwɨ reta,” jei chupe reta.

22Pëti ara Jesús uyupi chalana pe jemimboe reta ndiwe jare jei chupe reta: “Ya ɨpa wasu jowaicho kotɨ,” jei. Jayawe umbɨpɨ uasa reta ɨpa wasu.

23Jare yuraa yureko reta rambuewe, Jesús oke. Jayawe ou ɨwɨtu täta, jare ɨ uyembɨaparoaroa uike chalana pe, jare umbɨpɨ usakambu pota echa.

24Jayawe jemimboe reta umbɨsareko Jesús jare jei reta chupe ukɨye rewe: “¡Oporomboe wae, oporomboe wae, opata ma yandeputupa!” jei reta. Jayawe Jesús upüa, jare jei iñeeäta rewe ɨwɨtu pe jare ɨaparoa wasu pe upɨta waerä. Jare jupiwoi upɨta ɨwɨtu jare opaete kïi ngatu.

25Jayawe Jesús jei chupe reta: “¿Maera pa perowia’ä cheré?” jei chupe reta. Jare jae reta ukɨye jare ipɨakañɨ, jare jei reta iyupe: “¿Mbae nunga kuimbae ra kua? Ɨ jare ɨwɨtu awe uyapo jae jei wae,” jei reta iyupe.

26Jayawe opa yuraa reta Galilea wi uwäe reta ɨpa wasu jowaicho pe, Gadara pewa reta iɨwɨ pe.

27Joko wi koiño oï pëti tëta wasu. Jare Jesús uweyɨ chalana wi yawe, ou owäiti pëti kuimbae jokua tëta wasu pewa aña reta uyembɨiya jese wae. Ɨma ma yepe kua kuimbae parawete nani etei iko. Iko’ä etei ma tëta rupi. Patïu rupiño ma iko.

28Kua kuimbae parawete, jeta wese aña reta umɨmbɨkere. Jáeramo iyandarekoa reta uñapɨ̈ti tëi ipɨ rupi jare ipo rupi cadena pɨpe. Erëi jae opa omondoo cadena reta jare oë osi chuwi reta tëta mbae rupi, echa’ä jokotɨ aña reta wɨraa ramo. Jayawe kua kuimbae uecha yawe Jesús, jäse jare ou uyepɨso ɨwɨ re Jesús jowai. Jare jei iñeeäta rewe: “Jesús, Tumpa imbaepuere tuichaete wae Taɨ, ¿mbae pa ndeyu ndeka kua pe? Che numɨñera, awɨye iporaraka chewe,” jei chupe. Jukuärái jei, echa’ä Jesús jei ma yepe aña reta pe oë waerä chuwi.

30Jayawe Jesús upɨrandu chupe: “¿Mbae pa nderee?” jei chupe. Jare kuimbae jei chupe: “Che cheree Jeta Wae,” jei. Jukuärái jei, echa’ä jeta yepe aña uyembɨiya ma jokua kuimbae re.

31Jare aña reta jekuaeño umɨñera Jesús awɨye waerä omondo reta ɨwɨkua wasu juwa mbae wae pe.

32Jare joko wi ime koiño ñaipe re kuchi iyandarekoa reta umɨngaru ñonoï kuchi reta. Jayawe aña reta jei Jesús pe ikuasɨ katu rewe: “Emaeño mii oreré ndoo nduike waerä pea kuchi reta re,” jei reta chupe. Jayawe Jesús umaeño jese reta.

33Jayawe aña reta opa oë kuimbae wi jare opa yuraa uike kuchi reta re. Joko wi kuchi reta täta rupi opa osi uweyɨ yuraa ɨwɨ̈a rupi uike reta ɨpa wasu pe. Jare joko pe kuchi reta opa iputupa umano.

34Jayawe kuchi iyandarekoa reta kua uecha reta yawe, opa osi yuraa umɨmbeu tëta wasu pewa reta pe jare jokoropi ñonoï wae reta pe kua uyeyapo wae rewa.

35Jayawe uyandu wae reta yuweru uecha waerä mbae ko uasa wae. Jare yuweru uwäe reta yawe Jesús oï wae pe, uecha reta jokua kuimbae aña reta uyembɨiyase jese wae uwapɨ oï Jesús jowai. Uecha reta uyemonde ye ma oï jare iyarakuaa ye ma oï. Jáeramo opa ukɨye reta.

36Jare jokua tenonde uecha wae reta umɨmbeu ïru wae reta pe mbae uyeyapo jokua kuimbae pe jae ukuera waerä.

37Jayawe opaete gadareno reta ukɨyete jare umɨñera reta Jesús oë ye oo waerä jae reta iɨwɨ wi. Jayawe Jesús uyupi ye chalana pe oo ye waerä.

38Jare jokua kuimbae aña reta uyembɨiyase jese wae umɨñera oo waerä tëi Jesús ndiwe. Erëi Jesús umaeño’ä jese jare jei chupe:

39“Ekua ye nerëta pe jare embeu ïru wae reta pe kërái mbae ikawi wae Tumpa uyapo ndewe wae rewa,” jei chupe. Jayawe kuimbae oo umɨmbeu opaete tëta wasu rupi mbae ikawi wae Jesús uyapo chupe wae rewa.

40Jare Jesús oo ye uwäe yawe ɨpa wasu jowaicho pe, joko pe ime ma yepe jeta wae reta uäro ñonoï. Jayawe jei reta chupe uyerowia rewe: “Jaekawi ndeyu wɨte,” jei reta chupe.

41Jayawe ou owäiti pëti kuimbae Jairo jee wae. Jae ko jae reta itupao iyandarekoa. Jae uñeñono ipɨtía re ɨwɨ re Jesús jowai jare ikuasɨ katu rewe jei chupe: “Eyu mii cherëta pe.

42Cherayɨ mii umanota ma oï chewi. Jae ko cherayɨ mii jae waeño wae doce año ma onoi,” jei chupe. Jayawe Jesús oo woi jae ndiwe. Jare jeta yuraa reta wi Jesús jupie, jare oyopɨ ye reta uwata kawi waerä.

43Jare jae reta ipɨte pe oo wi pëti kuña doce año ma imbaerasɨ iko tuwɨ wasu pe wae. Kua kuña parawete opa ma ikorepoti uiporu iyuwi ukuera waerä tëi. Erëi pëti awe upurupɨano wae reta ipuere’ä umɨnguera.

44Jayawe kuña ou Jesús jaɨkue kotɨ wi jare uñatai Jesús jemimonde jembeɨ pe. ¡Jare jupiwoiño juwɨ wasu upɨta chuwi!

45Jayawe Jesús jei: “¿Kía pa cheremimonde uñatai?” jei. Jayawe opaete wae jei reta: “Nuñatai’ä nderemimonde,” jei reta. Jare Pedro jei Jesús pe: “Oporomboe wae, jeta wae reta ndeopɨ ye ñonoï. ¿Maera pa ndepɨrandu kía ra nderemimonde uñatai?” jei chupe.

46Erëi Jesús jei: “Ime kía uñatai cheremimonde. Echa’ä aikuaa amɨnguera ma kía chembaepuere pe,” jei.

47Jayawe kuña uikuaa yawe ipuere’ä oñomi jokua jae uyapo wae, oo ikotɨ urɨrɨ rewe jare uñeñono ɨwɨ re jae jowai. Jare umɨmbeu chupe opaete wae jowake maera uñatai jemimonde wae jare kërái jupiwoi ukuera wae.

48Jayawe Jesús jei chupe: “Cherayɨ, ndekuera ma ko cheré nderowia ramo. Ekua ndepɨakatu rewe,” jei chupe.

49Jare Jesús uyemɨngeta iko rambuewe, pëti wae ou uwäe Jairo jëta wi jare jei Jairo pe: “Nderayɨ mii umano ma. Awɨye ma embɨawái oporomboe wae,” jei chupe.

50Erëi Jesús kua uyandu yawe, jei Jairo pe: “Awɨye ndepɨatɨtɨ. Erowiaño cheré. Nderayɨ ukuerata oï,” jei chupe. Jayawe opa yuraa reta Jairo jëta kotɨ.

51Jare yuraa uwäe reta yawe tëta pe, Jesús umaeño’ä ïru wae reta re uike waerä jae ndiwe – jaeño Pedro, Jacobo, Juan, jare kuñatái tu jare ichɨ.

52Jare ime ñonoï joko pe jeta wae reta mbɨatɨtɨ wasu pe, jare jäse uyao ñonoï reta. Jayawe Jesús jei chupe reta: “Awɨye piyao. Kua kuñatái umano’ä oï. Okeño ko oï,” jei chupe reta.

53Erëi jae reta kua ñee uyandu yawe, oyoyai reta Jesús. Echa’ä jae reta uikuaa kuñatái umano ma.

54Erëi Jesús uipɨsɨ kuñatái ipo pe jare jei chupe: “¡Kuñatái, epüa!” jei.

55Jayawe kuñatái ikowe ye jare jupiwoi upüa. Jayawe Jesús jei tu jare ichɨ pe umɨngaru waerä.

56Tu jare ichɨ ipɨakañɨete kua mbae uyeyapo wae re. Jayawe Jesús jei chupe reta: “Awɨye kía pe awe pemiäri kua mbae uyeyapo wae re,” jei chupe reta. Jukuärái Jesús umbɨjekowe ye pëti kuñatái ueru umanokue wae reta ipɨte wi.