Genesis 24 — kimiiru

1Nandî Abrahamu nî aarî agûkûra na atindira buru. MWATHANI nî aatharimîte Abrahamu mantûûne jonthe.

2Abrahamu areera nthûûmba yaawe, îrîa nkûrû buru nja yaawe, na ûrîa waamenyagîîra ûtonga bwaawe atîrî, “Ikia njara gatîgatî ka biero biaakwa.

3Ndîenda ûciîtia na riîtwa rîa MWATHANI, Mûrungu wa Îgûrû na nthî uuge atî ûtîcwîra mûtaana waakwa mûka kuuma kîrî aarî ba Akanaani barîa ntûûranagia nabo.

4Îndî gwe ûgeeta nthîgûrû yeetû kîrî ndûgû cieetû ûgacwîre mûtaana waakwa Isaaka mwekûrû nao.”

5Nayo nthûûmba îîu îramwîra atîrî, “Kwombîka mûka ûu akarega gwîtîkîîria twîja nawe nthîgûrû îîjî. Gwakara ûu nî gûcokia ngaacokia mûtaana waaku nthîgûrû îrîa waaumîre?”

6Abrahamu nawe aramûcokeria aramwîra, “Imenyeere ûtîkeeje gûcokia mûtaana waakwa nao.

7MWATHANI, Mûrungu wa îgûrû, ûrîa waanditîre nja ya baaba na nthîgûrû îrîa ndaaciarîîrwe, na arambarîria, aranciîtîria akiugaga, ‘Nkaa nchiarwa ciaaku nthîgûrû îîjî,’ we agaatûma mûraîka waawe agûtongeerie ûgîîta gûcwîra mûtaana waakwa mwekûrû gûntû kûu.

8Îndî mwekûrû ûu akëeja kwîthîrwa atîkwenda gûkûthingata rî, ûtîthûûkua nî mûciîtio jûjû jwaakwa. Bunka akî ûgácokia mûtaana waakwa gûntû kûu.”

9Tontû bûû, nthûûmba îîu îraikia njara yaayo gatîgatî ka biero bia mwathi waayo Abrahamu na îraciîtia îkaathithia mantû jau.

10Nayo nthûûmba îîu îrajûkia nkamîîra îkûmi kuuma kîrî nkamîîra cia mwathi waayo îrambîrîria rûgendo îkamatîte biewa birîa bithongi mono kuuma kîrî mwathi waayo, îreeta mwanka ntûûra ya Nahori nthîgûrû ya Mesopotamia.

11Rîrîa aakinyîre, nî aanogokerie nkamîîra ciaawe rûteere rwa kîthima kîa rûûjî kîrîa kîaarî oome ya ntûûra îîu. Rîu kwaarî thaa cia ûgoro rîrîa aka beetaga gûtaa rûûjî.

12Nthûûmba îîu îraromba ûjû, “Itû MWATHANI, Mûrungu wa mwathi waakwa Abrahamu, mpa ûûmbani ntukû ya naarua na wigîîrue mwathi waakwa Abrahamu kîaao kîrîa gîtîthiraga.

13Nandî ndûûngi rûteere rwa kîthima, na aarî ba ntûûra îîjî nî beejîte gûtaa rûûjî.

14Tûma mwarî ûrîa nkeera, ‘Itû înîka ndoo yaaku ûnkundie rûûjî,’ nawe auge, ‘Kunda na ncoke nkundie nkamîîra ciaaku kinya cio’; tûma ûu eethîrwe nîwe ûthuurîrîte nthûûmba yaaku Isaaka. Bûu bûgaatûma menye atî nî wigîrîîtue mwathi waakwa kîaao kîrîa gîtîthiraga.”

15Mbere ya nthûûmba îthiria kûromba, Rebeka nî aumagarîre ntûûreene areeja na ndoo yaawe îrî gîturo. Rebeka aarî mwarî wa Bethueli, Bethueli aarî mûtaana wa Milika, ûrîa waagûri nî Nahori, nawe Nahori aarî mûtaana wa ng'ina wa Abrahamu.

16Rebeka nawe aarî ûmûthongi mono, ningî aarî mwarî karaiti ûtaaringithua nî ntomûrûme. Nawe areenama kîthimeene, aroojûria ndoo yaawe rûûjî, araumîra.

17Nayo nthûûmba îîu îroogîa kîrî we îramwîra atîrî, “Itû, nkundia tûûjî kuuma ndoone yaaku.”

18Mwarî ûu aramwîra, “Kunda mwathi waakwa.” Areenîka ndoo na mpwîî aramîgwatîîra na njara, na nthûûmba îîu îranyua rûûjî.

19Rebeka aathiria kûmîkuundia rûûjî arauga, “Ngaataîra nkamîîra ciaaku rûûjî kinya cio mwanka inyue ing'anie.”

20Areetanga aroonoria rûûjî rûrîa rwaarî ndoone yaawe rûkongoroone. Aracokanga kîthimeene kaîrî na rwîro gûtaa rûûjî rûngî. Arataîra nkamîîra cia nthûûmba îîu cionthe rûûjî.

21Muntû ûu, nawe arakira ki amûtegeete kûnûû nîkenda amenya këethîra MWATHANI nî atharimîte rûgendo rwaawe kana atîrûtharimîte.

22Rîrîa Rebeka aathirîrie gûkundia nkamîîra rûûjî, muntû ûu nî aaritîre mina ya thaabu ya ûrito bwa ngiramu ithanthatû na baangiri ijîîrî cia thaabu cia gwîkîra njareene ciaarî na ûrito bwa ngiramu îkûmi.

23Ningî aramûûria atîrî, “A-gwe ûrî mwarî wa û? Itû mbîîra këethîra kwooneka kaanya nja ya abaagu nkaraara ku amwe na antû baakwa.”

24Mwarî ûu aramwîra atîrî, “Ndî mwarî wa Bethueli mûtaana wa Milika, ûrîa ûgûri nî Nahori.”

25Ningî aramwîra, “Gweetû kûrî na rûûa na nyaki ya kûng'ana, na kinya nyomba ya kûraara.”

26Rîu muntû ûu areenamîîria arathaathayia MWATHANI.

27Arauga atîrî, “MWATHANI, Mûrungu wa mwathi waakwa Abrahamu arokumua, we atîroorîrua nî kîaao kîaawe kîrîa gîtîthiraga kîrîa onetie mwathi waakwa. MWATHANI agûntongeeria na nandî ndî njîreene ya gwîta nja ya ndûgû cia ba-mwathi waakwa.”

28Mwarî ûu nî aamatûkangîre areera antû ba nyomba ya ng'ina mantû jau.

29Rebeka nî aarî na mûtaana wa ng'ina weetagwa Labani. Labani araumagara aroogîanga kîrî muntû ûu nau kîthimeene.

30Labani eetîre kîrî muntû ûu aramwîthîra arûngi akuî na nkamîîra ciaawe au kîthimeene nyuma ya kwona mina îrîa ya gwîkîra nyiûrû, na baangiri irîa ciaarî njareene cia mwarî wa ng'ina, na nyuma ya kwîgua nteto cia mwarî wa ng'ina Rebeka akiuga, “Muntû ûu ambîîrîre ûna na ûna.”

31Labani areera muntû ûu atîrî, “Kûrûka nja ndeene, gwe ûrî ûmûtharime nî MWATHANI. Ûgákara oome nîûntû nî nthuranîrîte nyomba ya kûraara na antû arîa nkamîîra îkaamama”

32Tontû bûû, muntû ûu arakûrûka nja. Labani araaûra nkamîîra mîrigo na ararita rûûa na nyaki arainenkera, ningî araikîria muntû ûu na antû barîa baarî amwe nawe rûûjî rwa kûthamba magûrû.

33Rîu aranenkeerua irio, îndî arauga atîrî, “Ntîrîa ntîambîte kuuga kîrîa kîndetete.” Labani aramwîra atîrî, “Uga-ni.”

34Muntû ûu arauga atîrî, “Ûûni ndî nthûûmba ya Abrahamu.

35MWATHANI nî atharimîte mwathi waakwa mono mwanka aa gîtonga gîkînene. Nî amweete ng'ondu na ng'ombe, na fetha na thaabu, na nthûûmba cia arûme na cia aka, na nkamîîra na ntigiri.

36Ningî Sara, mwekûrû wa mwathi waakwa, nî aaciarîre kaîjî anarî ntindiri. Mwana ûu nîwe mwathi waakwa anenkerete into birîa bionthe arî nabio.

37Mwathi waakwa nîaciîtîrie na arambîîra atîrî, ‘Ûkarocwîra mûtaana waakwa mwekûrû kuuma kîrî aarî ba Akanaani barîa ntûûranagia nabo nthîgûrûûne yaao.

38Îndî gwe wîte mwîrîgeene jweetû, kîrî ndûgû cieetû ûgacwîre mûtaana waakwa mwekûrû nao.’

39Naani nî ndeerîre mwathi waakwa atîrî, ‘Kwombîka mwarî ûu akarega kûnthingata.’

40Îndî nawe arambîîra, ‘MWATHANI ûrîa ni ntwîre nthingataga, agaatûma mûraîka waawe eetanie naagwe na agaatûma rûgendo rwaaku rwîthîrwe rûrî na umithio. Naagwe ûkaagûranîîra mûtaana waakwa kuuma kîrî ndûgû cieetû na mwîrîgeene jweetû.

41Waakinya kîrî antû beetû ûkeethîrwa ûkûûjûria mûciîtio jwaaku, na kinya baarega gûkûnenkera mwarî, gwe ûkeethîrwa ûkûûjûria mûciîtio jwaaku.’

42“Naani rîrîa nkinyîre kîthimeene naarua, nî ndombere ndauga atîrî, ‘MWATHANI, Mûrungu wa mwathi waakwa Abrahamu, îtîkîra nandî kûtharima rûgendo rwaakwa.

43Ndûngi o aja rûteere rwa kîthima, tûma mwarî ûrîa ûkeeja gûtaa rûûjî, ûrîa nkeera: Itû nkundia tûûjî kuuma ndoone yaaku,’

44nawe aambîîre: ‘Kunda gwe na ncoke ntaîre nkamîîra ciaaku. Ûu eethîrwe nîwe mwekûrû ûrîa MWATHANI athuurîrîte mûtaana wa mwathi waakwa.’

45“Kinya mbere ya nthiria kûromba ûu na nkoro yaakwa, nooka mbonere Rebeka eejîte arî na ndoo gîturo. Nawe eenama kîthimeene na aataa rûûjî. Naani ndamwîra, ‘Itû nkundia tûûjî.’

46Nawe nî eenîkîre ndoo na mpwîî kuuma gîturo kîaawe na ambîîra, ‘Kunda, na ncoke nkundie nkamîîra ciaaku kinya cio.’ Naani nî nyuîre rûûjî na acoka akundia nkamîîra rûûjî kinya cio.

47Rîu nîrîo mûûrîrie atîrî, ‘A-gwe ûrî mwarî waaû?’ Nawe aambîîra, ‘Ndî mwarî wa Bethueli mûtaana wa Milika ûrîa ûgûri nî Nahori.’ Rîu nîrîo mwîkîîre mina nyiûrû na baangiri njara.

48Ningî nî ncokere ndeenîka mûtwe jwaakwa ndathaathayia na ndakumia MWATHANI Mûrungu wa mwathi waakwa Abrahamu, nîûntû nîwe ûrantongeererie ambonia njîra îrîa mbîta nîkenda mpûûmba kûjûkîria mûtaana wa mwathi waakwa mwarî kuuma kîrî ndûgû ciaao.

49Nandî rî, mbîîreeni këethîra bûkaathithîria mwathi waakwa mantû jau oorîîtie, na bwëethîrwa bûtîmûthithîria bûmbîîre, nîkenda menya këethîra nî bwa ûrîo kana bwa ûmotho ngeeta.”

50Labani na Bethueli nabo baracokia barauga, “Ûntû bûbû buumîte kîrî MWATHANI. Tuî tûtîûmba gûkwîra këethîra nî bûbwega kana nî bûbûthûûku.

51Atîrî, tîwe ûûjû Rebeka mbere yaaku; mûjûkie wîte nawe akae mwekûrû wa mûtaana wa mwathi waaku o ta ûrîa MWATHANI augîîte.”

52Rîrîa nthûûmba îîu ya Abrahamu yaaigîrue ûrîa bauga, îraturia maru îreenamîîria mwanka nthî îrathaathayia MWATHANI.

53Nthûûmba îîu îrarita biewa bibithongi bia fetha, na bia thaabu, na nguû, îranenkera Rebeka. Ningî îraa mûtaana wa ng'ina wa Rebeka na ng'ina waawe biewa bia goro.

54Rîu nthûûmba îîu na antû barîa baarî amwe nayo bararîa na baranyua na bararaara nja îîu ûtukû bûu. Gwakea rûkîîrî nthûûmba îîu îrauga, “Nandî rekeeni ncoke kîrî mwathi waakwa.”

55Îndî mûtaana wa ng'ina wa Rebeka na ng'ina waawe baramwîra, “Ga tûkarakare na mwarî ûûjû noo ntukû îkûmi; nyuma ya au no eete.”

56Îndî nthûûmba îîu îrabeera atîrî, “Tigeeni kûnthaayia nîûntû MWATHANI nî athirîtie gûmpa umithio rûgendoone rwaakwa. Mbîtîkîîrieeni nciîtîre ncoke kîrî mwathi waakwa.”

57Nabo barauga atîrî, “Ga twîte mwarî tûmûûrie.”

58Bareeta Rebeka baramûûria, “Ûgeetania na muntû ûûjû?” Rebeka arauga, “Îî, ngeeta.”

59Tontû bûû, bararekeeria mwarî waao, Rebeka, na mûka mûmenyereeri waawe, bareetania na nthûûmba ya Abrahamu amwe na antû barîa yaarî nabo.

60Rebeka aratharimwa nî antû baao bakîmwîraga ûjû: “Mwarî wa chiaa, ûrothegea ûkaa ng'ina wa aana babaingî mono: Nacio nchiarwa ciaaku irotua gûtaaga ntûûra cia anthû baao.”

61Rîu Rebeka na nthûûmba ciaawe cia aarî baraithuranîra, barathuuta nkamîîra, barathingata muntû ûu. Tontû bûû, nthûûmba ya Abrahamu îrajûkia Rebeka na îraciîtîra.

62Îgiiteene rîu, Isaaka nî aarî akûthaama kuuma ntûûra ya Beeri-Iahai-roi na aatûûraga rwanda rwa ûmotho.

63Isaaka nî aumagarîte kûrî ûgoro areeta kûriûngariûnga bûûrîîne. Nawe nî aaciûkîrie meetho, aroona nkamîîra ciîjîte.

64Rîrîa Rebeka oonere Isaaka, nî aaumîre îgûrû rîa nkamîîra na mpwîî arakinya nthî.

65Arooria nthûûmba ya Abrahamu atîrî, “Muntû ûûjû wîjîîrîte bûûrîîne gûtirimana naatuî nûû?” Nthûûmba îîu nayo îramwîra, “Nî mwathi waakwa.” Rebeka arajûkia gîtambaa araikunîka ûthiû.

66Rîu nthûûmba îîu îreera Isaaka mantû jonthe jarîa yaathithîtie.

67Isaaka arakûrûkia Rebeka îemeene rîa ng'ina, aramûgûra, araa mwekûrû waawe. Isaaka nî aamwendere mono. Tontû bûû, Isaaka araborera mathûgaanio jaawe kinya këethîra ng'ina nî aarî agûkua.