Proverbs 1

Baoule (NYANMIƐN NDƐ'N 1998)

1David i wa Salomɔn b'ɔ ti Izraɛl famiɛn'n i nyanndra ng'ɔ buli mun yɛ:

2I waan ɔ ´bu i nyanndra sɔ mun kle sran mun nan be `si akunndan, nan ndɛ nga be kan kle be'n, b'a wun i wlɛ, nan akunndan nun ndɛ nga be kan kle be'n, b'a si i bo.

3I waan ɔ ´bu i sɔ nan be `fa ngwlɛlɛ be nanti, nan be `yo sran kpa yɛ be `yo sa i nuan su, nan be `nanti sɛsɛ.

4I waan ɔ ´bu i sɔ nan be nga be si-man sa'n, b'a si like ng'ɔ ti kpa'n annzɛ ng'ɔ ti tɛ'n, nan gbanflɛn'm b'a si sa, nan b'a si akunndan bulɛ'n i wun atin'n.

5Sɛ bɔ akunndanfuɛ'n bɔbɔ sie i su ti'n, ɔ ´si sa uflɛ uka laa liɛ'n su. Sɛ sran nga be ti ngwlɛlɛfuɛ'n be ti'n, be ´wun wafa ng'ɔ fata kɛ be nanti'n.

6Sɛ ngwlɛlɛfuɛ sɔ'm be ti nyanndra nga be bu be'n, be ´si bé bo, yɛ kosan nga be blublu su'n, be `wun i wlɛ. Yɛ i waan ɔ ´bu i sɔ nan ngwlɛlɛfuɛ'm be ndɛ nga be kan'n nin be akunndan nga be bu'n, be `wun bé sin.

7Bé nyin b'ɔ yi Anannganman'n, yɛ ɔ ti ngwlɛlɛ silɛ'n i bo bolɛ nin-ɔn. Be nga be wun-man sa wlɛ'n be bu-man ngwlɛlɛ'n i like fi. Ndɛ nga be kan kle be'n, be bu-mɛn i like fi.

8Mín wa, ndɛ nga ɔ́ si kan kle wɔ'n, sie ɔ́ su tie. Fɔ nga ɔ́ nin tu wɔ'n, nán se kɛ a ti-man.

9Afin ɔ ti ɔ bɔbɔ ɔ nyrunnyan. Ɔ ti kɛ njuaba yɛ ɔ wla ɔ kɔmin sa.

10Mín wa, sɛ sa tɛ yofuɛ'm be waan be ´lakalaka wɔ nan a su be su'n, nán kplin su man be laka wɔ.

11Sɛ be se wɔ kɛ: «Bla e wɔ e `ko sua sran'm bé wun aya nan e `kun be, nan sran nga bɔ ɔ'a yo-man e sa'n e `kun i ekun,

12nan e `tra be kplu e `sie be mɔnnɛn-mɔnnɛn kɛ e yɛ e ti anannganman wie'n b'ɔ kun sran'n sa.

13E yo sɔ nan e nyan ninnge kpakpa wafa'n kwlaa'n e `fa sie é sin é sua'm be nun.

14Bla é sin a ´nyan ɔ liɛ yɛ e bɔlɛ'n ´yo kun.»

15Mín wa, atin nga be ´fɛ i lɛ'n, nán a nin be wɔ. Kaci ɔ́ sin si be.

16Bé wun bli be saa sa tɛ yolɛ'n nun, be jranjran-man sran kunlɛ'n wun.

17?Anunman b'ɔ lɛ ndɛwa b'ɔ tu-ɔ ɔ yo ye'n, kɛ i nyin ta wɔ bɔ a guɛ i wun tɛ'n, nán ɔ́ wun yalɛ yɛ a kle-ɔ?

18Be sua be bɔbɔ bé wun aya.

19Be nga be waan be ´kpli be ´nyan bé wun'n, ɔ lɛ cɛn bɔ be anyanbeun sɔ'n ɔ ´kun be-ɔ. Sran nga be konvi'n ti kpli'n, be nguan'n kpɛ sin.

20Sɛ akunndan'n ti sran'n, wuun n ´se kɛ ɔ kpan mmuɛ'm be nun sin. Ɔ kpan sin, ɔ lɛ-man anyia lika kun nga be ti-mɛn i aniɛn'n nun-ɔn.

21Lika ng'ɔ wa ju nun bɔ alowa'n wo lɛ woo'n, ɔ kpan kan ndɛ'n lɛ, ɔ ju klɔ anuan'm be nun, ɔ kɛn i nuan su ndɛ kle sran mun.

22«?Ɔo, sinnglinfuɛ mun, nan kɛ amún ti ´ka sinnzin'n nun sa bɔ tititi? ?Amun nga amun to sran mma'n, nan i su cɛ yɛ amun ´ka sa titi-ɔ? ?Amun bɔ amun wun-man sa wlɛ'n, amun kusu, nan kɛ an ´fa amún nyin ci ngwlɛlɛ'n sa?

23Nán amun yo sɔ. Sɛ an kpɛ amún nyin be ti min afɔtuɛ ndɛ'n, n ´fa n wawɛ'n n ´wla amun nun, yɛ n ´tike min akunndan'm be su n `kle amun.

24Sanngɛ n kpan flɛ amun, an ba-man. N fa mín sa'n n flɛ amun amu'an tɛ-man su. Amun waan nán amun yɛ an ko sɔ n sa sɔ nun-ɔn.

25Afin fɔ nga n tu amun'n, bɔ amun fa-man nin-ɔn, sɛ n tu amun fɔ bɔ an bu-mɛn i like nin-ɔn,

26n kusu blɛ nga bɔ sa ya'n tɔ amún su'n, srilɛ cɛ yɛ n ´sri amun-ɔn.

27Kɛ sa sroesroe'n ɔ ´fita amun kɛ aunngban dan wie yɛ amu'an kpɛn i afiɛn sa'n, bɔ sa ya'n ɔ'a wla amun tralɛ zri kɛ seke wie yɛ ɔ su bo sin yia amun sa'n, kɛ nyrɛnnɛn'n ɔ tɔ amun su bɔ amun akunndan sanngan amún wun'n,

28kpɛkuun i sɔ blɛ liɛ'n nun yɛ amun wa kpan flɛ min-ɔn. Sɛ amun bo flɛ min kusu-ɔ n su tɛ-man amun su. Amun ´wa bo n dunman be ´kunndɛ min, sanngɛ amun su wun-man min.

29Sa ti bɔ amun su wun-man min'n yɛlɛ ngwlɛlɛ bɔ amu'an klo-mɛn i'n, yɛlɛ amún nyin bɔ ɔ'a yi-man Anannganman'n.

30Afin akunndan nga m mannin amun'n, amu'an fa-man su. Afɔtuɛ nga m mannin amun'n, amu'an fa-man su.

31Amun bɔbɔ amun atin nga amun fali'n i su sa yɛ ɔ nyannin amun-ɔn.

32Yɛ amún sa su kpalɛ'n mlin amun, afin amun sinnglinfuɛ mun amún ti totolɛ'n ɔ ´kun amun.

33Sanngɛ sran nga n kan ndɛ n kle i-ɔ ɔ ti'n, i sɔfuɛ'n ɔ ´nyɛn i ti bɔ cɛ. Ɔ ´tran fɔundi tranlɛ, sa tɛ kaan sa su nyɛn-mɛn i.»