Genesis 24 — Kamba (MBIVILIA ŨVOO MŨSEO)

5Mũthũkũmi ũsu nĩwakũlilye Avalaamu atĩĩ, “Nake mwĩĩtu ũsu akethĩwa atekwenda kuma mũsyĩ kwoo na kũkany'a nakwa kũũ Kanaani, nĩndonya kũtũnga mwana ũsu waku nthĩ ĩsu waumie?”

6Nake Avalaamu amũsũngĩa, “Ndũkaaĩse kũtũnga mwana wakwa kũu!

7Mwĩai Ngai, Ngai wa ĩtu, ũla wambumisye mũsyĩ kwa ĩthe wakwa, na nthĩ ĩla nasyaĩwe, na aneena nakwa kwa kũmbatha na kwĩvĩta ayasya, ‘Nganenga nzyawa syaku nthĩ ĩno,’ akatũma mũlaĩka wake athi mbee waku nĩ kana ũtwaĩe mwana wakwa mũka kuma nthĩ ĩsu.

8Ĩndĩ ethĩwa mwĩĩtu ũsu ndakethĩwa ayenda kũkany'a naku, ũkeethĩwa wĩmũthasye kuma wĩvĩtonĩ ũũ wakwa. Ĩndĩ ndũkaaĩse kũtũnga mwana wakwa kũu.”

9Kwoou mũthũkũmi ũsu nĩweekĩie kw'oko kwake katĩ wa maũũ ma Avalaamu mũnene wake na eevĩta kwĩka ũndũ Avalaamu wamwĩie eke.

10Mũthũkũmi ũsu nĩwoosie ngamĩle ĩkũmi sya mũnene wake Avalaamu na athi. Nĩwoosie syĩndũ ila nzeo vyũ kuma kwa mũnene wake aikua ta mĩthĩnzĩo, na athi Mesovotamia ndũanĩ ĩla Naoli wekalaa.

11Yĩla wavikie kũu nĩwatindiisye ngamĩle vakuvĩ na kĩthima kĩla kyaĩ nza wa ndũa ĩsu. Kwaĩ saa sya ĩa mawĩoo yĩla aka maendaa kũtava kĩw'ũ.

12Mũthũkũmi ũsu nĩwavoyie ayasya, “Ame Mwĩai Ngai, Ngai wa mũnene wakwa Avalaamu, mbĩtĩkĩlye kwona nesa ũmũnthĩ, na kwonany'a wendo waku ũtaolekaa kũla kwĩ mũnene wakwa Avalaamu.

13Sisya nyie nĩ kĩthimanĩ vala eĩtu ma andũ ma ndũa ĩno meũka kũtava kĩw'ũ.

14Nĩkwĩthĩwe yĩla ngũneena na mwĩĩtu ũmwe nĩmwĩe, ‘Mwa aũa mũtũngi waku ũmbĩkĩe kĩw'ũ nĩnyw'e;’ nake ayasya, ‘Kwata ũnyw'e, o na nĩngũũnyithĩsya ngamĩle syaku,’ ũsu nĩethĩwe mwĩĩtu ũla ũnyuvĩte kwondũ wa mũthũkũmi waku Isaka. Kwa kwĩka ũu nĩngũmanya kana we nĩwoonany'a wendo waku ũtaolekaa kũla kwĩ mũnene wakwa.”

15Mũthũkũmi ũsu atanamina kũvoya, Laveka nĩwavikie akuĩte mũtũngi na mũongo. Laveka aĩ mwĩĩtu wa Mbethũeli, nake Mbethũeli aĩ mwana wa Naoli na Milika mũka wake. Naoli asyaanĩw'e na Avalaamu.

16Laveka aĩ mwĩĩtu mwanake mũno na ndaĩ aamanyana kĩ-mwĩĩ na mũndũ-ũme. Nĩwatheeie kĩthimanĩ ausũsya mũtũngi wake kĩw'ũ na aumĩla.

17Ũla mũthũkũmi wa Avalaamu nĩwasembie athaũa Laveka na amwĩa atĩĩ, “Nĩngũkwĩsũva ũmbĩkĩe kĩw'ũ kuma mũtũnginĩ waku nĩnyw'e.”

18Nake Laveka amwĩa atĩĩ, “Mũnene wakwa, kwata ũnyw'e.” Vau kwa vau nĩwaũie mũtũngi wake na mĩtũkĩ na amũnenga kĩw'ũ anyw'e.

19Laveka amina kũnenga mũthũkũmi ũsu kĩw'ũ nĩwamwĩie atĩĩ, “Nĩngũtavĩa ngamĩle syaku kĩw'ũ o nasyo inyw'e nginya ikole.”

20Kwa mĩtũkĩ nĩwoonoisye mũtũngi wake kĩndũnĩ kĩla indo syanyw'ĩaa kĩw'ũ, na asyoka kĩthimanĩ akatave kĩw'ũ ĩngĩ. Nĩwanyithisye ngamĩle isu syonthe nginya syakola.

21Laveka aendee kwĩka ũu, mũthũkũmi ũsu wa Avalaamu nĩwaendee na kũmũsyaĩĩsya avindĩtye nĩ kana amanye kana Mwĩai Ngai nĩwatuma ona nesa.

22Yĩla ngamĩle syaminie kũnyw'a kĩw'ũ, mũthũkũmi ũsu nĩwoosie ngome ya thaavu ya thooa mũnene na amwĩkĩa Laveka ĩnyiũũ. O ta ũu nĩwoosie mbangili ilĩ nene sya thaavu amwĩkĩa moko,

23na amũkũlya atĩĩ, “Mwa kwandavye, we wĩ mwĩĩtu waũ? Mũsyĩ kwa ĩthe waku ve ũthei tũtonya kũkoma nĩ na andũ aa nĩ namo?”

24Nake amũsũngĩa, “Nyie nĩ mwĩĩtu wa Mbethũeli ũla nĩ mwana wa Naoli na Milika.

25Mũsyĩ kwitũ twĩ na nyeki na ũĩthyo mwingĩ na ve vandũ va kũkomela.”

26Mũthũkũmi ũsu nĩwatulilye ndu na amũthaitha Mwĩai Ngai.

27Nĩwaisye atĩĩ, “Nĩataĩwe Mwĩai Ngai, Ngai wa mũnene wakwa Avalaamu, ũla ũtaaeka kwonany'a wendo wake ũtaolekaa, na kwĩthĩwa e mũĩkĩĩku kwa mũnene wakwa. Nakwa nyie, Mwĩai Ngai nũndongoesye kyalonĩ kyakwa kũvika kwa andũ ma mũsyĩ wa mũnene wakwa.”

28Mwĩĩtu ũsu nĩwasembie athi mũsyĩ na atavany'a maũndũ asu onthe.

29Laveka aĩ na mwana-a-inyia weetawa Lavani, nake nĩwaumaalile asemba athi kĩthimanĩ vala ũla mũthũkũmi wa Avalaamu waĩ.

30Yĩla Lavani woonie ĩla ngome yaĩ ĩnyiũũ na mbangili ila syaĩ mokonĩ ma mwĩĩtu-a-inyia, na eew'a Laveka aitavany'a ũndũ ũla mũthũkũmi wamwĩa, nĩwaumaalile na athi vala ũĩ. Nĩweethĩie mũthũkũmi ũsu aũngyĩ kĩthimanĩ e vakuvĩ na ngamĩle syake.

31Lavani nĩwamwĩtie na amwĩa atĩĩ, “Ũka tũthi mũsyĩ, we ũla ũathimĩtwe nĩ Mwĩai Ngai; ũũngamĩte vaa nza nĩkĩ? Nĩnaseũvya nyũmba kwondũ waku na vandũ va kwĩkala ngamĩle syaku.”

32Kwoou mũthũkũmi ũsu nĩwaendie alika nyũmba, nake Lavani aũa ngamĩle mĩio, na ainenga nyeki na ũĩthyo. Lavani nĩwaeteie mũthũkũmi ũsu wa Avalaamu vamwe na andũ ala waĩ namo kĩw'ũ mathambe maũũ.

33Yĩla mũthũkũmi ũsu waeteiwe lĩu nĩwaisye atĩĩ, “Ndiya mbee wa kũweta kĩla kyandete kũũ.” Lavani amwĩa, “Tũtavye kyo.”

34Nake asya, “Nyie nĩ mũthũkũmi wa Avalaamu.

35Mwĩai Ngai nũathimĩte mũnene wakwa mũno na akamũnenga ũthwii mwingĩ. Nũmũnengete ndĩthya ya mbũi na malondu, na ng'ombe. O ta ũu nũmũnengete silĩva na thaavu, ngombo sya aũme na sya aka, ngamĩle na mang'oi.

36Sala mũka wa mũnene wakwa nĩwamũsyaĩie mwana e mũkũũ. Mũnene wakwa nĩwanengie mwana ũsu wake syĩndũ syake syonthe.

37Mũnene wakwa nĩwambĩie nĩvĩte kana ngeanĩsya mwĩao wake ayasya, ‘Ndũkaatwaĩe mwana wakwa mũka kuma eĩtunĩ ma nthĩ ya Kanaani.

38Ĩndĩ enda kwa andũ ma nyũmba ya ĩthe wakwa, andũ ma mũsyĩ wakwa, na ũimumĩsya mũka kw'o.’

39Nakwa nakũlya mũnene wakwa, ‘Nake mwĩĩtu ũsu akethĩwa atekwenda kũkany'a nakwa?’

40Nĩwanzũngĩie ambĩa, ‘Mwĩai Ngai ũla nĩthĩĩtwe ndimwĩw'a nũkũtũma mũlaĩka wake aendany'e naku na aikwonea ũseo, na ũitwaĩa mwana wakwa mũka kuma andũnĩ ma mũsyĩ wakwa na kuma kwa ĩthe wakwa.

41No ũndũ ũmwe ũla ũtonya ũkũthasya kuma wĩvĩtonĩ ũsu; wathi kwa andũ ma mũsyĩ wakwa, na mailea ũkũnenga mwĩĩtu, nĩvo ĩndĩ ũkethĩwa wĩ mũthasye kuma wĩvĩtonĩ ũsu.’

42“Yĩla nũkie kĩthimanĩ ũmũnthĩ nĩnĩvoyie nasya atĩĩ, ‘Ame Mwĩai Ngai, Ngai wa mũnene wakwa Avalaamu nenge kwona nesa ũndũnĩ ũla ngwĩka.

43Sisya nyie nĩ kĩthimanĩ. Mwĩĩtu ũla ũkũka kũtava kĩw'ũ, nĩngũmũkũlya anenge kĩw'ũ nĩnyw'e kuma mũtũnginĩ wake.

44Ethĩwa mwĩĩtu ũsu nũkwĩtĩkĩla kũnenga kĩw'ũ, na aisyoka anyithye ngamĩle syakwa, nĩethĩwe mwĩĩtu ũla we Mwĩai Ngai ũnyuvĩte ethĩwe mũka wa mwana wa mũnene wakwa.’

45Ndaminĩte kũvoya mboya ĩsu ngũvoyaa ngoonĩ, Laveka nĩwũkie akuĩte mũtũngi wa kĩw'ũ na mũongo, na atheea kĩthimanĩ akatave kĩw'ũ nakwa namwĩa, ‘Mwa nenge kĩw'ũ nĩnyw'e.’

46Nĩwaũie mũtũngi wake mĩtũkĩ kuma mũongo na ambĩa, ‘Kwata ũnyw'e, na o ta ũu nĩngũtavĩa ngamĩle syaku kĩw'ũ inyw'e.’ Kwoou nĩnĩnywie kĩw'ũ na anyithya ngamĩle o nasyo.

47Nĩvo ĩndĩ nĩmũkũlilye atĩĩ, ‘Mwĩĩtu wĩ waũ?’ Nake Laveka anzũngĩa asya, ‘Nyie nĩ mwĩĩtu wa Mbethũeli mwana wa Naoli na Milika.’ Kwoou nĩnĩmwĩkĩie ngome ĩnyiũũ, na mbangili moko.

48Nĩnĩtulilye ndu na namũthaitha Mwĩai Ngai. Nĩnĩmũtaĩie Mwĩai Ngai, Ngai wa mũnene wakwa Avalaamu, ũla ũndongoeisye nzĩanĩ ĩla yaw'o nĩ kana nose mwĩĩtu kuma mũsyĩnĩ woo ethĩwe mũka wa mwana wake Isaka.

49Yu ĩndĩ ethĩwa nũkwĩka mũnene wakwa nesa, na kwĩthĩwa wĩ mũĩkĩĩku kũla ũĩ ndavye. Ethĩwa ti ũu weta, nakwa nĩngũmanya ũndũ ngwĩka.”

50Nĩvo ĩndĩ Lavani na Mbethueli mamũsũngĩie mamwĩa atĩĩ, “Ũndũ ũũ wumĩte kwa Mwĩai Ngai, ithyĩ tũyaĩlĩte kumya ũtw'ĩo.

51Laveka nũsu; mwose na mũiendany'a. Nĩakethĩwe mũka wa mwana wa mũnene waku kwĩanana na ũndũ Mwĩai Ngai waĩtye.”

52Yĩla mũthũkũmi ũsu wa Avalaamu weewie ndeto isu, nĩwakumanie na amũthaitha Mwĩai Ngai.

53Mũthũkũmi ũsu nĩwaumisye syĩndũ sya wanake sya thaavu, na ingĩ sya silĩva na ngũa amũnenga Laveka. O ta ũu nĩwanengie mwana-a-inyia wa Laveka na inyia wake mĩthĩnzĩo ya thooa mũnene.

54Mũthũkũmi ũsu wa Avalaamu na aũme ala angĩ waĩnamo nĩmaĩe na manyw'a, na makomela kũu. Maamũka kwakya mũthũkũmi ũsu nĩwameie atĩĩ, “Ekai nĩsyoke kwa mũnene wakwa.”

55Mwana-a-inyia wa Laveka na inyia wake nĩmamwĩie mũthũkũmi ũsu, “Eka twĩkalange na Laveka vandũ va mĩthenya o ta ĩkũmi, na ĩtina wa ũu aithi.”

56Ĩndĩ amea atĩĩ, “Mũikambĩkalye vaa, nũndũ Mwĩai Ngai nũmboneie ũseo kyalonĩ kyakwa; ndekei nĩsyoke kwa mũnene wakwa.”

57Namo mamwĩa, “Eka twĩte mwĩĩtu tũmũkũlye ũndũ we ũkwasya.”

58Nĩmeetie Laveka na mamũkũlya atĩĩ, “Nũkwenda kũendany'a na mũndũ ũũ?” Nake asũngĩa, “Ĩĩ nĩngwenda.”

59Kwoou nĩmaekie Laveka e na mũei wake maendany'e na mũthũkũmi ũsu wa Avalaamu na aũme ala waĩ namo.

60Nĩmamũathimie Laveka na ndeto ii: “Mwĩĩtu-a-ia waitũ, ĩthĩwa inyia wa andũ aingĩ mũno! Nzyawa syaku nisinde amaitha masyo!”

61Nĩvo ĩndĩ Laveka na athũkũmi make ma eĩtu meeyũmbanisye na malĩsa ngamĩlenĩ, na onthe vamwe na mũthũkũmi wa Avalaamu mambĩĩa kyalo.

62Isaka aĩ anooka kuma kĩthimanĩ kĩla kĩtawa, “Kĩthima kya Ũla wĩ Thayũ Ũmbonaa” nũndũ ekalaa ngalĩko ya ĩtheo ya Kanaani ĩla yĩtawa Nengevu.

63Isaka nĩwaendie kĩsesinĩ ĩa wĩoo na e vau nĩwookĩlilye metho na oona ngamĩle syũkĩte.

64Yĩla Laveka nake wookĩlilye metho na oona Isaka nĩwaumie ngamĩlenĩ,

65na akũlya ũla mũthũkũmi wa Avalaamu atĩĩ, “Mũndũ ũũya nũũ wĩsĩlĩte kĩsesinĩ okĩte kũũ tũĩ?” Mũthũkũmi ũsu amũsũngĩa, “Nĩ mũnene wakwa.” Kwoou Laveka nĩwoosie kĩtambaa eevw'ĩka ũthyũ.

66Mũthũkũmi ũsu nĩwatavisye Isaka maũndũ onthe ala wĩkie.

67Nĩvo ĩndĩ Isaka walikilye Laveka ĩeemanĩ yĩla inyia wake Sala wekalaa. Laveka nĩwatw'ĩkie mũka wa Isaka, nake Isaka amwenda mũno. Ũndũ ũsu nĩweethĩiwe ũkiakisyo mũnene kwa Isaka ĩtina wa kĩkw'ũ kya inyia wake.