Daniel 2 — Ilonggo (Ang Biblia (1982))

1Sa ikaduha nga tuig sang paghari ni Nabucodonosor, si Nabucodonosor nagdamgo sing mga damgo; kag natublag ang iya espiritu, kag ang iya katologon nagpalagyo gikan sa iya.

2Niyan ginpatawag sang hari ang mga salamangkero, ang mga manugbabaylan, ang mga diwatahan, kag ang mga Caldeanhon, sa pagsugid sa hari sang iya mga damgo. Gani nagsulud sila kag nag-atubang sa hari.

3Kag ang hari nagsiling sa ila, “Nagdamgo ako sing damgo, kag ang akon espiritu natublag sa paghibalo sang damgo.”

4Niyan ang mga Caldeanhon nagpamolong sa hari sa hambal nga Siriahanon, “O hari, magkabuhi sa gihapon! Isugid ang damgo sa imo mga alagad, kag ipahayag namon ang kasaysayan.”

5Ang hari nagsabat kag nagsiling sa mga Caldeanhon, “Ang butang nagtaliwan na sa akon: kon indi ninyo mapakilala sa akon ang damgo kag ang iya kasaysayan, hiwahiwaon kamo, kag ang inyo mga balay himoon nga tinumpok nga higko.

6Apang kon ipahayag ninyo ang damgo kag ang iya kasaysayan, magabaton kamo sa akon sing mga dolot kag balus kag daku nga kadungganan. Busa ipahayag ninyo sa akon ang damgo kag ang iya kasaysayan.”

7Sa ikaduha nga tion nagsabat sila kag nagsiling, “Isugid sang hari ang damgo sa iya mga alagad, kag ipahayag namon ang kasaysayan.”

8Ang hari nagsabat, “Sa pagkamatuud nakilala ko nga buut kamo magpanginyawat sing tion, bangud nga nakita ninyo nga ang butang nagtaliwan sa akon

9apang kon indi ninyo mapakilala ang damgo sa akon, may isa lamang ka kasogoan nga sa inyo. Kay nagaaman kamo sa inyo sing binutig kag dunut nga mga polong nga ihambal sa atubangan ko tubtub nga magbaylo ang tion. Busa isugid sa akon ang damgo, kag makilala ko nga kamo makapahayag sa akon sang iya kasaysayan.”

10Ang mga Caldeanhon nagsabat sa hari, “Wala gid sing tawo sa ibabaw sang duta nga makapahayag sang butang sang hari; sanglit kay wala sing hari, ginoo, ukon pangolo nga nagpamangkut sang amo nga butang sa bisan kay sin-o nga salamangkero ukon manugbabaylan ukon Caldeanhon.

11Ini tumalagsa nga butang nga ginapangayo sang hari, kag wala sing iban nga makapahayag sini sa atubangan sang hari luwas ang mga dios, nga ang ila puluy-an indi upud sa unud.”

12Bangud sini nga kabangdanan ang hari nagpangakig kag naalipungut gid, kag nagsogo nga laglagon ang tanan nga mangin-alamon nga mga tawo sang Babilonia.

13Gani ang mando ginbantala nga ang mangin-alamon nga mga tawo palatyon, kag ginpangita nila si Daniel kag ang iya kaupdanan, nga patyon.

14Niyan si Daniel nagpabalik sing sabat nga may laygay kag paghalong kay Arioc, nga pangolo sang mga bantay sang hari, nga naggowa sa pagpatay sang mangin-alamon nga mga tawo sang Babilonia;

15nagsabat sia kay Arioc, nga pangolo sang hari, “Ngaa bala nga tama gid kasaku sang mando gikan sa hari?” Niyan ang butang ginpakilala ni Arioc kay Daniel.

16Kag si Daniel nagsulud kag nagpangabay sa hari nga tangdoan niya sia sing tion, kag ipahayag niya sa hari ang kasaysayan.

17Niyan si Daniel nagpauli sa iya balay kag ginpakilala ang butang kay Ananias, kay Misael, kag kay Azarias, nga iya mga kaupdanan,

18nga sila magpangabay sang mga kalooy sang Dios sang langit nahanungud sini nga tinago, agud nga si Daniel kag ang iya mga kaupdanan indi mawala upud sang iban nga mangin-alamon nga mga tawo sang Babilonia.

19Niyan ang tinago ginpahayag kay Daniel sa palanan-awon sang kagab-ihon. Niyan si Daniel nagpakamaayo sang Dios sang langit.

20Si Daniel nagsiling: “Pagpakamaayohon ang ngalan sang Dios sa gihapon kag sa gihapon, kay iya ang kaalam kag kagamhanan.

21Sia nagabaylo sang mga tion kag sang mga panag-on; sia nagapahalin sang mga hari kag nagapahamtang sang mga hari; sia nagahatag sing kaalam sa mga maalam kag ihibalo sa mga may paghangup;

22sia nagapahayag sang madalum kag tinago nga mga butang; nahibaloan niya ang yara sa kadudulman, kag ang kapawa nagapuyo upud sa iya.

23Nagapasalamat ako sa imo, kag nagadayaw sa imo, O ikaw nga Dios sang akon mga ginikanan, kay ikaw naghatag sa akon sing kaalam kag gahum, kag karon ginpakilala mo ako sang ginapangayo namon sa imo, kay ginpakilala mo kami sang butang sang hari.”

24Busa si Daniel nagsulud kay Arioc, nga gintangdoan sang hari sa paglaglag sang mangin-alamon nga mga tawo sang Babilonia; nagkadto sia kag nagsiling sing subong sa iya, “Dili paglaglaga ang mga mangin-alamon nga mga tawo sang Babilonia; dalha ako sa atubangan sang hari, kag ipahayag ko sa hari ang kasaysayan.”

25Niyan ginpasulud ni Arioc si Daniel sa atubangan sang hari sing dalidali, kag nagsiling sa iya sing subong sini: “Nakit-an ko ang tawo gikan sa mga anak sang kabikahan sang Juda nga magapakilala sa hari sang kasaysayan.”

26Ang hari nagsiling kay Daniel, nga ang iya ngalan si Beltesasar, “Makasarang ka bala sa pagpakilala sa akon sang damgo nga akon nakita kag sang iya kasaysayan?”

27Si Daniel nagsabat sa hari, “Ang tinago nga ginapangayo sang hari indi mapahayag sa hari sang mangin-alamon nga mga tawo, sang mga manugbabaylan, sang mga salamangkero, ukon sang mga manugpakut,

28apang may isa ka Dios sa mga langit nga nagapahayag sang mga tinago, kag sia nagpakilala kay Hari Nabucodonosor sang mahanabu sa olihi nga mga adlaw. Ang imo damgo kag ang mga palanan-awon sang imo olo sa ibabaw sang imo higdaan amo ini sila:

29Nahanungud sa imo, O hari, ang imo mga hunahuna nag-abut sa imo painoino sa imo higdaan sang mahanabu kunina, kag ang nagapahayag sang mga tinago nagpakilala sa imo sang mahanabu.

30Apang nahanungud sa akon, wala ginpahayag ini nga tinago sa akon tungud sa bisan ano nga kaalam nga yari sa akon nga labi pa sa bisan kay sin-o nga nagakabuhi, kondi sa katuyoan nga ang kasaysayan mapakilala sa hari, kag nga makilala mo ang mga hunahuna sang imo tagiposoon.

31“Ikaw, O hari, nakakita kag nagatan-aw sing daku nga larawan. Ini nga larawan, nga gamhanan kag ang iya kasilaw lakas gid, nagtindug sa atubangan mo, kag ang iya dagway makakulugmat.

32Nahanungud sini nga larawan ang iya olo bulawan nga bus-og, ang iya dughan kag ang iya mga butkon pilak, ang iya tiyan kag ang iya mga paa saway,

33ang iya mga batiis salsalon, ang iya mga tiil bahin nga salsalon kag bahin nga daga.

34Nakita mo tubtub nga ang bato natiphag sa wala sing kamut, nga nag-igo sang larawan sa iya mga tiil nga salsalon kag daga, kag nagdugmok sa ila;

35niyan ang salsalon, ang daga, ang saway, ang pilak, kag ang bulawan, nadugmok sing tingub, kag nanginkaangay sang labhang sang mga linasan sa tingadlaw; ginpalid sila sang hangin, sa bagay nga wala sila makit-i kon diin nga duug. Apang ang bato nga nag-igo sang larawan nangindaku nga bukid kag naghil-ob sang bug-os nga duta.

36“Ini amo ang damgo; kag ang kasaysayan niya isugid namon sa hari.

37Ikaw, O hari, hari sang mga hari, nga sa imo ang Dios sang langit naghatag sang ginharian, sang gahum, kag sang kabakud, kag sang himaya,

38kag sa bisan diin nagapuyo ang mga anak sang mga tawo, ang kasapatan sang latagon kag ang kapispisan sang mga langit gintugyan niya sa imo kamut, kag ginpagahum ikaw sa ila tanan—ikaw amo ang olo nga bulawan.

39Madason sa imo magalutaw ang isa pa ka ginharian nga kubus sa imo, kag isa pa nga ikatlo nga ginharian nga saway, nga magagahum sa bug-os nga duta.

40Kag ang ikap-at nga ginharian manginmabakud subong sang salsalon, sanglit nga ang salsalon nagadugmok kag nagalandas sang tanan nga butang; kag subong sang salsalon nga nagaligis sini tanan sa ila, magadugmok ini kag magaligis.

41Kag sa bagay nga nakita mo nga ang mga tiil kag ang mga tudlo bahin nga daga sang maninihon kag bahin nga salsalon, ini manginginharian nga nabahinbahin; apang may kabakud sa iya sang salsalon, sa bagay nga nakita mo ang salsalon nga nasamo sa lunang nga daga.

42Kag subong nga ang mga tudlo sang mga tiil bahin nga salsalon kag bahin nga daga, gani ang ginharian may bahin nga mabakud kag may bahin nga matapok.

43Sanglit nga nakita mo nga ang salsalon nasamo sa lunang nga daga, sila magasimpon sa kaliwat sang mga tawo, apang indi sila magtapikay, subong nga ang salsalon indi magsimbog sa daga.

44Kag sa mga adlaw sadto nga mga hari magapatindug ang Dios sang langit sing ginharian nga dili gid malaglag, ukon ang pagbulut-an sini ibilin sa iban nga katawohan. Kondi dugmokon sini kag papason ini tanan nga ginharian kag ini magapadayon sa gihapon;

45sanglit nga nakita mo nga ang isa ka bato natiplag sa bukid sa wala sing mga kamut, kag nagdugmok ini sang salsalon, sang saway, sang daga, sang pilak, kag sang bulawan. Ang daku nga Dios nagpakilala sa hari sang mahanabu sa olihi. Ang damgo matuud, kag ang iya kasaysayan malig-on.”

46Niyan si Hari Nabucodonosor naghapa, kag nagsimba kay Daniel, kag nagsogo nga magdolot sila sing halad kag mga kaamyon sa iya.

47Ang hari nagsiling kay Daniel, “Sa pagkamatuud, ang inyo Dios amo ang Dios sanng mga dios kag Ginoo sang mga hari, kag ang manugpahayag sang mga tinago, sa ginatan-aw nga nakasarang ka magpahayag sini nga tinago.”

48Niyan ginpakadaku sang hari si Daniel kag ginhatagan sia sing madamu nga dalagku nga dolot, kag ginpagahum sia sa bug-os nga puud sang Babilonia, kag puno nga pangolo-puud sang tanan nga mangin-alamon nga mga tawo sang Babilonia.

49Si Daniel nagpangabay sa hari, kag gintangdo niya sa buluhaton sang puud sang Babilonia si Sadrac, si Mesac, kag si Abednego; apang si Daniel yara sa gawang sang hari.