Deuteronomy 28 — Kiche 1995 (Quiché Bible)

1“We kas catniman che ri Ajawaxel ri a Dios, quebaban c'u conojel ri e u takomal ri catintak che qui banic camic, ri Ajawaxel cuya' na chawe chi cattakan paquiwi' tak ri tinimit cho ri uwächulew.

2Quepe c'u na conojel we tewichibal ri' pawi' catquirik c'u na, rumal ri u nimaxic ri Ajawaxel ri a Dios awumal.

3At tewichital pa ri tinimit xukuje' pa ri juyub.

4Quetewichitaj na ri awalc'ual xukuje' ri u wächinic tak ri a tico'n, xukuje' ri cal tak ri a wacax, ri cal tak ri a chij xukuje' conojel ri cal ri awawaj.

5Quetewichitaj na ri a chicäch xukuje' ri a jucub ri cayok' wi ri c'äj,

6at c'u tewichital pa ronojel ri cabano.

7Ri Ajawaxel quebujach na ri a c'ulel pa a k'ab, aretak quepe che u banic ch'o'j awuc'. Sibalaj utz qui cholajixic quib qui banom quepetic, xak c'u qui tuquin chi quib quebanimaj chawäch.

8Ri Ajawaxel cutak na ulok ri u tewichibal paquiwi' tak ri e a c'olbal xukuje' puwi' ronojel ri cabano, cuban c'u na chawe chi sibalaj utz caban na pa ri ulew ri cuya' chawe.

9We je quebabano jas ri caquibij ri e u takomal quebatakej c'ut ri e u be, ri Ajawaxel ri a Dios catucanajisaj jacha' che tinimit ri tastal che k'ijilaxic ri are', je jacha' ri chokinak chawe aretak xuban ri chi'nic ri kas cäban na.

10Cäquetamaj c'u na conojel tak ri tinimit cho ri uwächulew chi kas at u tinimit ri Ajawaxel, cäquixe'j c'u na quib chawäch.

11Ri Ajawaxel cuc'ut na ri rutzil chawäch quebuya' na q'ui awalc'ual, q'ui cal ri awawaj xukuje' q'ui qui wächinic pa ri ulew ri xcha' chque ri e a mam chi cuya' na chawe aretak xuban ri chi'nic ri kas cäban na.

12Cujak na ri k'inomalaj u k'inomal chawe, are wa' ri caj, rech cuya' ri jäb ri cajwataj che ri awulew; utz c'u quel na ronojel ri a chac ri cabano. Winak re e q'uia nimak tak tinimit caya' na qui jalomal, are c'u ri at mawi jumul catjalan na ruc' jachin jun.

13Ri Ajawaxel catuya' na pa ri nabe c'olbal, man catuya' ta can c'ä chuq'uisbal; amak'el catc'oji' na paquiwi' ri niq'uiaj chic, mawi c'u jumul quetakan ta na pawi' at, we c'u kas catoc il che qui nimaxic tak ri e u takomal ri Ajawaxel, ri catintak che qui banic camic, caban c'ut jas ri cäquibij,

14man quebatzak ta canok rumal ri qui ternexic niq'uiaj diosib chic ri quebak'ijilaj c'ut.”

15“We c'u man canimaj ri Ajawaxel ri a Dios, mawi cabano jas ri cäquibij conojel ri e u takomal xukuje' tak ri u pixab ri catintak che qui banic camic, quepe na pawi', xukuje' catquikajbej na conojel tak we c'okonic ri':

16Catc'okotaj na pa ri tinimit xukuje' pa ri juyub.

17Quec'okotaj na ri a chicäch xukuje' ri a jucub ri cayok' wi ri c'äj.

18Quec'okotaj tak na ri e a c'ojol, xukuje' ri qui wächinic ri a tico'n, xukuje' ri cal ri a wacax, ri cal ri a chij, xukuje' conojel ri cal tak ri awawaj.

19Xukuje' ri at catc'okotaj na pa ronojel ri cabano.

20Ri Ajawaxel cutak na ulok c'okonic pawi', sachbal c'u'x xukuje' elem ch'u'j pa ronojel ri cabano, xa c'u pa quieb oxib k'ij cäsach na a wäch, rumal rech chi a xutum can ri Ajawaxel cumal ri itzel tak a banoj.

21Ri Ajawaxel cutak na ulok jun cämisanel yabil ri cusach na a wäch pa ri ulew ri catejekel wi na.

22Xukuje' cutak na ulok yabil pawi' ri cacämisanic, nimalaj k'ak', sipoj, k'ak' ri cäjik'isanic, xukuje' yabil puwi' ri a trico, yabil ri cut'ik rib ri man catutzokopij ta c'ä cuq'uis na tzij pawi'.

23Ri caj ajsic cuk'il na ri jäb chawe; ri ulew iquim, man cuya' ta chic ri u wächinic chawe.

24Ri Ajawaxel cutak na ulok ulew ri capuc'uq'uic xukuje' sanyeb pawi' che u q'uexwäch jäb, c'ä cäsach na a wäch

25xukuje' catxak'alex na cumal ri e a c'ulel. Sibalaj utz u cholajixic awib cabano aretak catbe chquij ri a c'ulel che u banic ch'o'j cuc', catanimaj c'u na chquiwäch, at yojyobinak catjabutaj c'u na pa conojel ri ajawibal ri e c'o cho ri uwächulew.

26Aretak catcämic, xa c'uch xukuje' awaj quetijow na ri a ti'jal, man c'o ta c'u jun quexibin na.

27Ri Ajawaxel quebuq'uiyisaj na nimak tak ch'a'c chawij jacha' ri xpe chquij ri aj ejiptib, xukuje' sipoj, salc'am xukuje' quiäk chi'm, man c'u quebarik ta cunabal che qui cunaxic tak we yabil ri'.

28Xukuje' cayawajij na ch'ujilal, moyil xukuje' sachbal c'uxaj,

29xak catnacacat chic catbinic, jacha' ri cuban ri moy pa ri nimalaj k'eku'm. Ronojel ri cabano man utz ta quel na chawäch; ronojel k'ij cäban na c'ax chawe xukuje' cäquiban qui ch'äcoj ri winak chawij, man c'o ta c'u jachin jun cäpe ta che a to'ic.

30Cach'ic k'ij che ri a c'ulanem, jun chi c'u wi ri cäwar ruc' ri catec'ulan wi; cayac jun awachoch, man catc'oji' ta na chupam; quebatic uva man cawechbej ta ri qui wäch;

31cätok' na u kul ri a wacax chawäch, man catij ta ch'akap awe ri u ti'jal; cäc'am bic ri a bur chawäch, man cätzelex ta chic; quec'am bic ri a chij cumal ri e a c'ulel, man c'o ta jun winak catuto' na che quesaxic canok pa qui k'ab ri a c'ulel.

32Kas chawäch ri e a c'ulel quequijach na bic ri e a c'ojol xukuje' tak ri a mia'l pa qui k'ab jule' tak winak chic, ronojel k'ij c'ut carayij rilic qui wäch man c'o ta c'u jas catcuin che u banic.

33Ri qui wächinic tak ri awulew xukuje' ronojel ri a ch'äcom pa ri a chac, winak quetijow na ri mawi jubik' aweta'm ta qui wäch; ronojel k'ij cäban na c'ax chawe, itzel catil na.

34Aretak cawil conojel we jastak ri' catch'ujar na.

35Cuc'äjisaj na a wäch ri Ajawaxel cuc' c'axalaj tak ch'a'c ri quepe cho tak a ch'ec, pa tak a wa', xukuje' chrij ronojel ri a cuerp, man c'o ta c'u a cunatajic.

36Ri Ajawaxel cuban na chi ri at xukuje' ri awajawinel quixc'am na bic pa jun nim tinimit chic ri man aweta'm ta, mawi xquetamaj ri e a mam. Chila' quebapatanij na qui diosib winak e re che', e re abaj,

37catux na xibibal, xak cätze'x chi na a wäch, xuwi chi ri at cattzijox na cumal ri winak pa conojel tak ri tinimit ri catuc'am wi bic ri Ajawaxel.

38Q'ui ija' catic na, xa c'u jubik' ri u wächinic ri a tico'n cayac na rumal rech chi xa sac' cätijow na.

39Quebatic na uva, quebachajij na, man catij ta c'u ri u wa'l uva ri quel che ri uva, mawi quebamol ri u wäch, conojel c'ut xa xjut quetijow na.

40Queq'uiy na ri u che'al aseitun pa ronojel ri awulew, man c'u cacoj ta ri u c'oc'al ri aseit chawij ri quel che ri aseitun, rumal rech chi xak quetzak qui tuquiel ri aseitun.

41Quec'oji' na a c'ojol xukuje' a mia'l, man c'u quec'oji' ta awuc', rumal rech chi quec'am na bic pa tak ulew chic.

42Conojel tak ri che' ri queq'uiy pa ri awulew xukuje' ri u wächinic ri a tico'n, quetijow na cumal sac'.

43Ri winak ri man e a winakil ta ri e c'o pa ri awulew, k'ij chi k'ij cäc'oji' na qui chuk'ab, are c'u ri at k'ij chi k'ij cäq'uis na ri a chuk'ab.

44Ri e are' quecuinic cäquiya' a jalomal, are c'u ri at, man c'o ta jas catcuinic caya' ta pa jalomal; ri nabe tak c'olbal cäyataj na chque ri e are', ri q'uisbal tak c'olbal are cäyataj na chawe at.

45Conojel tak wa' we c'okonic ri' quepe na pawi', catquiterenej na, catquikajbej na c'ä cäquiq'uis na tzij pawi', rumal rech chi man xanimaj ta ri Ajawaxel ri a Dios, mawi xatoc che u banic jas ri cubij ri e u takomal xukuje' ri u pixab ri takaninak wi.

46We jastak ri' quebux na jun c'axalaj c'ambejebal chawe xukuje' chque ri awija'lil chbe k'ij sak.

47Rumal rech chi man xaya' ta u k'ij ri Ajawaxel ri a Dios ruc' quicotemal, xukuje' ruc' ronojel ri awanima', u yo'm c'u q'ui jastak awech.

48Quebapatanij c'u na ri c'ulel ri quebutak na ulok ri Ajawaxel chawij; cana' na wi'jal, chaki'j chi', cäquiynaj na ri awatz'iak chawij, cana' na ronojel u wäch mebayil. Ri Ajawaxel cuya' na be chque ri a c'ulel chi catquicoj pa jun c'axalaj chac c'ä catcäm na.

49Kas pa ri ulew ri sibalaj naj c'o wi cho ri uwächulew, ri Ajawaxel cutak na ulok chawij jun nim tinimit ri man aweta'm ta ri qui ch'abal, quepe na ruc' aninakil jacha' ri raninakil jun cot ri cärapapic;

50winak ri xibibal quepetic, ri man nim ta quequil wi ri ri'jab tak winak, mawi cäquitok'obisaj qui wäch ri ac'alab.

51Quequitij na ri cal ri a wacax, ri qui wächinic tak ri a tico'n, c'ä catmebayir na; man c'o ta a trico, mawi u wa'l a uva, mawi awaseit cäquiya' canok, mawi ri cal tak ri a wacax, mawi ri cal tak ri a chij, xa wi'jal catcämisan na.

52Quebusutij na quij ri e a tinimit cäch'ojin na cuc' c'ä quebut'akij tak na ri e u tapia ri sibalaj naj e elinak chicaj ri xukuje' co e c'olic ri a jiquibam wi a c'u'x; je, cusutij na conojel ri e a tinimit pa ri ulew ri e u yo'm ri Ajawaxel ri a Dios chawe.

53Aretak c'u ri c'ulel cätajin quebuch'äc tak ri e a tinimit, sibalaj nim na ri awi'jal chi quebatij na ri kas e awalc'ual, ri e a c'ojol, ri e a mia'l ri xebuya' ri Ajawaxel ri a Dios chawe.

54Xukuje' ne ri achi ri sibalaj ch'ilic na, ri sibalaj man cutok'obisaj ta u wäch ri rachalal, ri rixokil ri sibalaj lok' chuwäch, xukuje' chque tak ri e ralc'ual ri c'ä e c'o ruc'.

55Rech man cujach ta ri qui ti'jal ri e ralc'ual chquiwäch, ri quebutija' man c'o ta c'u jas quetijok joropa' k'ij quebebeytaj ri e qui ch'äquic ri e tinimit, are c'u ri xibibalalaj elebal ch'u'j ri cubana' ri u banom u c'ulel chawe chi cacoch' na chquipam conojel ri e a tinimit.

56Xukuje' ne ri ixok ri sibalaj ch'ilic na ri sibalaj sak ri c'o chixo'l, ri rumal chi sibalaj ch'ilic man craj ta cutac'alej ri ulew aretak man c'o ta u xajäb u cojom; cubak'uj na u wäch che ri rachajil ri sibalaj lok' chuwäch, xukuje' tak ri e ral,

57rech man cuya' ta ch'akatak quech ri ral ri queralaj, xukuje' ri rawas ri ac'al ri ruc'am ulok; ronojel wa' xak chc'uyal cutijo man c'o ta chi jas quetijok joropa' k'ij quebeytaj ri e qui ch'äquic ri e a tinimit rumal ri u banom u c'ulel chawe.

58We man quebaban conojel ri cubij ri pixbenic ri e tz'ibatal chupam we wuj ri', mawi nim cawil wi ri u bi' ri Ajawaxel ri a Dios ri sibalaj nim u k'ij ri xukuje' c'o takanic pa u k'ab,

59ri are' quebutak na ulok nimak xukuje' xibibalalaj banbal tak c'ax pawi' xukuje' paquiwi' ri awija'lil, xukuje' cutak na ulok itzel tak yabil ri man c'o ta qui cunatajic.

60Cuban na chi quetzelej ulok pawi' conojel ri banbal c'ax ri xepe can puwi' ri Ejipt, ri sibalaj xaxe'j awib chque, amak'el c'ut quebacoch' na.

61Quebentak chi c'u na bic xukuje' niq'uiaj yabil chic, xukuje' banbal tak c'ax ri man cäbix ta ri qui bi' chupam we wuj ri' ri re ri tijonic, c'ä cusachisaj na a wäch.

62Are c'u ri at, Israel, ri sibalaj catbuchuwic jas ri ch'imil ri e c'o chicaj, xak at quieb oxib chic catcanajic rumal rech chi man xanimaj ta ri Ajawaxel ri a Dios.

63Jacha' ri xquicot ri Ajawaxel che u banic utzil chawe xukuje' che a pok'isaxic, camic cäquicot che ri awetzeletajic xukuje' ri u sachisaxic a wäch, aninak c'ut catbok na bic pa ri ulew ri catejekel wi na.

64Ri Ajawaxel catujabuj na pa conojel ri nimak tak tinimit, pa ronojel ri uwächulew, chila' c'ut quebak'ijilaj wi na jule' tak diosib chic, ri xa e re che', e re abaj, ri mawi ri at, mawi ne ri e a mam xquetamaj ta qui wäch.

65Man cärik ta c'u uxlanem mawi utzil pa ri nimak tak tinimit ri'. Cuban c'u na ri Ajawaxel chawe chi xak caxibila' awib, xak cäbison ri a wäch xukuje' xak cärarat ri awanima'.

66Xak quieb cubij pawi' ronojel k'ij, xukuje' xak caxibila' awib chi pa k'ij chi chak'ab, xak aweyem jampa' catcämisaxic.

67Sibalaj c'u nim ri xe'n ib ri cana' na xukuje' quebawil na xibibalalaj tak jastak; pa ri u sakaric c'ut cabij na: ‘¡C'o ta banom wi chi xcoc ta ri ak'ab!’ Aretak chak'ab chic, cabij na: ‘¡C'o ta banom wi chi xcasakar taj!’

68Pune' ta ri Ajawaxel xubij chawe, man cattzelej ta chi jumul pa ri be ri cäbe pa Ejipt, cuban c'u na chawe chi pa tak jucub cattzelej chi jumul chila', catec'ayix can pa qui k'ab ri e a c'ulel; man c'o ta c'u jachin jun ri cäraj taj catulok'o.”