Deuteronomy 32 — Kiche 1995 (Quiché Bible)

1“Chatatabej, caj, chi quinech'awok; chatoc il, ulew, chque tak ri e nu tzij.

2Ri nu tijonic cäkaj na jacha' ri jäb, ri nu tzijonem junam ruc' ri räxk'ab, jacha' ri musmul ri cäkaj paquiwi' tak ri k'ayes, jacha' ri jujun tak tz'ut ja' paquiwi' tak ri k'ayes.

3Quinya' na u k'ij ri u bi' ri Ajawaxel. ¡Nim chiwila' wi ri u nimalil ri ka Dios!

4Ri are' are to'l kech; e tz'akat ri e u chac, e suc' ri e u banoj. Are' ri Dios re ri kastzij. Pa ri are man c'o ta ri mat suq'uilal; ¡ri are' suc' xukuje' aj kastzij!

5E itzel tak winak xukuje' e lawalo, ri e yok'oninak che ri Dios, ri man takal ta chque chi quebux ralc'ual:

6¿La jewa' ri rajil q'uexel ri quiya' che ri Ajawaxel? Tinimit con, ri man c'o ta u no'j, ¿la ma ta are' a tat ri q'uiyisal awech? Are' xatq'uiyisanic xukuje' are' xattac'abanic.

7Chatca'y jubik' chawij, chebachomaj tak ri junab ri e k'axenak; chatz'onoj che ri a tat chi chubij chawe xukuje' chque ri ri'jab tak tatayib chi chquitzijoj chawe:

8C'o jumul ri aj chicajil xujach qui wäch ri e winak tak xukuje' xujach qui wäch ri e nimak tak tinimit xucoj c'u ri qui c'ulbatil ri e tinimit tak Man c'u xesach ta ri aj israelib pa u jolom,

9ri rechbal ri Ajawaxel, ri winak ri e rech, are ri u tinimit ri Jacob.

10Xeburik pa ri chaki'j uwo sak, pa ri chaki'j tak ulew banom c'ax chque rumal ri quiakik', xebusutij ruc' ri u k'ab, xuya' qui no'j, xebuchajij jacha' ta ne ri e u c'u'x ri e u bak'wäch.

11Jacha' ri cot ri cärapap puwi' ri u soc quebutakchi'j ri ral che rapapem, je xuban ri Ajawaxel xebulic' ri u xic', xebuc'amo xerekaj bic.

12Ri Ajawaxel are xc'amow qui be, man c'o ta jun chic; man c'o ta jun dios chic ri etamatal ta u wäch ri xto' ta rumal.

13Xebuc'am bic ruc' ch'äcanic paquiwi' ri nimak tak juyub rech ri ulew, xebutzuk cuc' tak ri qui wächinic ri juyub; xuban chque chi xquikumuj juyubal räx cab che ri nim abaj xukuje' xuya' caseit ri xil che ri räx abaj;

14xya' qui leche cumal ri qui wacax xukuje' xya' qui quexu, xequitij ri alaj ama'ib tak chij ri e chomak na, ama'ib tak chij re Basan xukuje' ama'ib tak q'uisic'; xquiwe'j ri trico ri sibalaj utz na, xcuq'uiaj c'u u wa'l uva, ri u quiq'uel ri uva.

15Xchomar c'ut ri Jesurun, xuchaplej c'u yak'anic (sibalaj xchomaric) xuxutuj c'u can ri Dios ri xq'uiyisanic; xretzelaj u wäch ri to'l rech xukuje' colol rech.

16Xquiyac ri rachixomanic xukuje' ri royowal ri Dios aretak xequik'ijilaj xibibal tak diosib;

17xequichi'j tabal tak tok'ob chquiwäch tak ri c'axtoc itzel tak uxlabal, chquiwäch tak diosib ri xa e subunelab, ri mawi jumul quetamam ta qui wäch nabe; c'ac' tak diosib, ri c'äte culic, ri mawi jumul xek'ijilax ta cumal ri e qui mam.

18Israel, a xsach ri a tat pa a jolom, ri xukuje' to'l awech; xsach ri Dios pa a jolom ri xyo'w a c'aslemal.

19Xyactaj c'u royowal ri Dios aretak xril wa', xretzelaj c'u qui wäch ri e qui c'ojol xukuje' tak ri e qui mia'l;

20xubij c'ut: ‘Quintzalc'atij na can ri wij chquiwäch, ¡quebenwil c'u na jas quebel na! Kastzij e itzel tak winak, alc'ualaxelab ri man c'o ta u cu'lbal c'u'x chquij.

21Xquiyac ri wächixomanic rumal jun dios ri man dios taj, xinquik'ak'arisaj cumal tak ri qui diosib ri xak e subunelab. Ri in xukuje' quinyac na ri cachixomanic rumal jun tinimit ri man tinimit taj, quinyac na coyowal rumal jun tinimit ri man cäraj ta c'o cuch'obo.

22Nicowinak ri woyowal jacha' jun k'ak', copan na ri u nicowem pa tak ri c'olbal ri naj e kajinak cusachisaj na u wäch ri ulew xukuje' tak ri u wächinic, cucoj na k'ak' chquixe' tak ri juyub.

23Paquiwi' quebenq'uiak wi na conojel ri etzelal, conojel ri nu ch'ab quebenq'uiak na chquij;

24xa wi'jal quecämisan na xukuje' nimalaj k'ak'; jun c'ayilaj yabil cämisanel; casachow na qui wäch quebentak na ulok juyubal tak awaj chquij, xukuje' cämisanel tak cumätz.

25Quek'ok'ex na tak ri e qui c'ojol xo'l tak ri ja, are quebajawin na ri xibinelab pa tak ri cachoch; quecäm na ri alabom xukuje' ri alitomab, ri ri'jab xukuje' ri c'a quetu'nic.

26In xinchomaj qui jabuxic, quinsach c'u u wäch ri natabal quech cho ri uwächulew,

27man xinwaj ta c'ut xincoch' ta ri etz'ben wächaj ri cuban ri c'ulel; man xinwaj ta chi caquiban nimal ri nu c'ulel, cäquibij ta c'ut: Man are ta ri Ajawaxel xbanow wa'; uj xujbanow ruc' ri ka chuk'ab.’

28Ri Israel are jun tinimit ri sachinak u no'j. Man c'o ta u ch'obonic.

29We ta c'o qui no'j, cäquich'ob ta ri'; cäquetamaj ta ri' jas quebel na.

30¿Jas c'u che chi xa jun xcuin che cokataxic jun mil? ¿Jas c'u che chi xa e quieb xecuin che cokataxic lajuj mil? Xa rumal rech chi ri Ajawaxel, ri to'l iwech, xuchomaj qui jachic ri c'ulel pa i k'ab.

31Sibalaj queta'm ri ka c'ulel chi ri to'l quech man junam ta ruc' ri kech uj.

32Ri e are' quejunamataj ruc' ri c'alaj tak uva ri quecämisanic e aj Sodom xukuje' e aj Gomor;

33ri u wa'l qui uva, u wa'l cumätz cämisanel, ¡cämisanelalaj u wa'l cumätz!

34Ronojel wa' cätajin quincanajisaj wuc'; cätajin quinc'olo jacha' jun k'inomal,

35che ri k'ij ri quinya' na rajil u q'uexel chque, quinya' c'u ri takal chque, aretak copan ri k'ij re ri qui tzakic, nakaj chi c'u c'o wi ri k'ij re ri u sachic qui wäch, xa co'l man cänakajin ri k'ijol chque.

36Ri Ajawaxel quel na ulok che u to'ic ri u tinimit aretak cärilo chi man c'o ta chic u chuk'ab; ri Ajawaxel quel na u c'u'x chque ri e u pataninelab aretak cärilo chi man e c'o ta chi tukarib, mawi e c'o ta qui chuk'ab.

37Cubij c'u na chque: ‘¿Jawije' e c'o wi tak ri e i diosib, ri to'banelab tak ri' ri i cuban i c'u'x chquij,

38ri quetijow tak ri qui xepoyil ri e i tabal tak tok'ob, quecuq'uiaj c'u ri u wa'l uva ri quichi'j chque? Chewalij che i to'ic. Chepet che iwesaxic pa qui k'ab ri i c'ulel.

39Xuwi ri in in Dios; man e c'o ta niq'uiaj chic chnuwäch in. In quinyo'w ri c'aslemal xukuje' in quinesan ri c'aslemal; in quinbanow ri socotajic xukuje' in quincunanic. Man c'o ta jachin jun cacuinic cuto'tajisaj ta rib pa ri nu k'ab.

40Quinyac ri nu k'ab chicaj, quinban na ri chi'nic ri kas cäban na rumal ri nu junaliquil

41chi aretak quinban u ware ri nu ch'ich' re ch'o'j, ri sibalaj cäjulwic, quinchaplej c'u u k'atic tzij, quinya' na ri rajil u q'uexel chque ri nu c'ulel, quinya' na ri c'äjisabal qui wäch ri cäquetzelaj nu wäch, jas ri takal chque.

42Quebenmuba' na ri nu ch'ab chupam ri quic', ri nu ch'ich' re ch'o'j cuq'uis na tzij paquiwi'; ¡qui quiq'uel socotajinak xukuje' quech ri quech'äctajic! ¡quech c'amal tak be ri e c'ulel, ri nimak tak qui wi'!’

43Chixquicotok nimak tak tinimit ruc' ri u tinimit ri Dios, Ri are' cuya' na rajil u q'uexel ri qui cämisaxic ri e pataninel tak rech, cuya' na ri rajil q'uexel chque ri e u c'ulel, cusach na u mac ri rulew xukuje' ri e u tinimit.”

44Ri Moises xtaq'ui chquiwäch conojel ri tinimit re Israel, rachil ri Josue (u c'ojol ri Nun), xubixoj c'u we bix ri', xuchaplej pa ri u chaplebal c'ä chuq'uisbalil.

46Xubij c'u chque ri aj israelib: “Kas ronojel ri nu bim chiwe camic, chiya' c'u takanic chque ri e iwalc'ual chi cäquinimaj ronojel ri cubij we pixab ri'.

47Man jun jasach ta c'ut ri xak ta quic'amala ruc' aninakil; we pixab ri' c'aslemal wa' chiwe, rumal we pixab ri' naj quixc'asi' na pa ri ulew ri c'o ch'akäp che ri Jordan, ri quixoc che rechbexic.”

48Kas pa ri k'ij ri' ri Ajawaxel xutzijobej ri Moises xubij che:

49“Jät pa tak ri c'ache'laj re Abarim, chatpakal c'u puwi' ri juyub Neb, ri c'o pa ri ulew Moab ri c'o chuwäch ri Jerico, chila' c'ut chca'yej wi apanok ri ulew Canaan, ri quinya' che quechbal ri aj israelib.

50Chila' c'ut catcäm wi canok, puwi' ri juyub ri catpaki' wi na, quebarika' na ri k'etz tak awachalaxic jas ri xuban ri Aaron ri xcäm puwi' ri juyub Hor, xeburika' c'u ri k'etz tak rachalaxic.

51Ix quieb ix man jic ta xixbin chnuwäch chquiwäch ri aj israelib, aretak ix c'o chuchi' ri ja' re Merib-cades, pa ri chaki'j uwo sak re Zin, man nim ta xiniwil wi chquiwäch ri aj israelib.

52Rumal c'u ri', chinaj caca'yej wi apan ri ulew ri quinya' na chque tak ri camak' ri aj israelib, man c'u catoc ta na chupam.”