Deuteronomy 28 — Dagbani Bible (Naawuni Kundi Kasi)

1Ka yi yi saɣi deei Yawɛ ŋun nyɛ yi Naawuni ŋɔ noli ka doli n ni zaŋ o fukumsi zaligu shɛŋa tiri ya zuŋɔ dabisili ŋɔ viɛnyɛliŋga, Yawɛ ŋun nyɛ yi Naawuni ŋɔ ni duhi ya gari dunia ŋɔ ni zuliya kam zaa.

2Yi yi deei Yawɛ ŋun nyɛ yi Naawuni ŋɔ noli, o ni niŋ alibarikanim’ ŋɔ zaa niŋ yi ni.

3Alibarika ni ti be yi tinsi ni mini yi puri ni.

4Alibarika ni ti be yi bihi ni. Alibarika ni ti be yi puri atam ni, alibarika ni ti be yi biŋkɔbiri bihi ni. Yi niɣi mini yi biŋkɔbbaligu bihi ni ti nabi.

5Alibarika ni ti be yi piɛri mini yi ziŋŋɔriti ŋmana ni.

6Alibarika ni ti be yi ni saha shɛli yi yi ti yi, ka alibarika ti lan be yi ni saha shɛli yi yi ti lab’ kpɛna.

7Yawɛ ni ti chɛ ka yi nyaŋ yi dimnim’ bɛn yiɣisi ni bɛ tuhi ya. Bɛ ni ti doli so’ yini kana ni be ti tuhi ya, ka ni ti ŋmaligi guui doli soya ayopɔin zo ka chɛn ya.

8Yawɛ ni ti niŋ alibarika niŋ yi kambɔna mini yi tuma zaa ni; o ni niŋ alibarika niŋ yi ni ŋun’ Yawɛ ni zaŋ tiŋgbɔn shɛli tiri ya maa ni.

9Yi yi gbibi Yawɛ ŋun nyɛ yi Naawuni ŋɔ fukumsi zaligunima, ka dol’ o soli, ŋun’ Yawɛ ni zaŋ ya leeg’ o niriba bɛn be kasi kaman o ni daa po pɔri yɛli ya shɛm la.

10Dunianim’ zaa ni ti nya ka bɛ zaŋla Yawɛ yuli booni ya, ka bɛ ti zɔri ya.

11Yawɛ ni chɛ ka yi tɔŋ pam yi bihi dɔɣibu ni mini yi biŋkɔbiri dɔɣibu ni ni yi puri atam ni tiŋgbɔn shɛli ŋun’ Yawɛ ni daa po pɔri yi yaannim’ sani ni o ni zaŋ tin ya la ni.

12Yawɛ ni ti yoog’ o daazichi duu din nyɛ zuɣusaa ŋɔ tin ya saa yi tiŋgbɔŋ maa ni saa mibu saha, ka niŋ alibarika niŋ yi tuma zaa ni; ka yi ti dihi zuliya pam samli, amaa yinim’ ti ku di so samli.

13Yawɛ ni ti zaŋ ya leei zuɣu, ka pa ni zuli, ka chɛ ka yi kul chani tooni ka ku lab’ nyaaŋa, yi yi doli Yawɛ ŋun nyɛ yi Naawuni ŋɔ fukumsi zaligu shɛŋa n ni zaŋ tiri ya zuŋɔ dabisili ŋɔ, ka tumdi di ni wuhi shɛm viɛnyɛliŋga,

14yi yi bi birigi kpa nudirigu polo bee nuzaa polo n-doli jɛmdi wuna ka chɛ n ni zaŋ yɛtɔɣ’ shɛŋa tiri ya zuŋɔ dabisili ŋɔ.

15Amaa yi yi ku deei Yawɛ ŋun nyɛ yi Naawuni ŋɔ noli bee n-doli n ni zaŋ o fukumsi zaligunim’ ŋɔ min’ o zaligu shɛŋa n ni zaŋ tiri ya zuŋɔ dabisili ŋɔ viɛnyɛliŋga, dindina noli dibu ŋɔ zaa ni lu yi zuɣu din ya.

16Noli ni ti din ya yi fɔntinsi ni, ka din ya yi puri ni.

17Noli ni ti di yi piɛri mini yi ziŋŋɔritiŋmana.

18Noli ni ti di yi bihi mini yi puu atam ni yi niɣi bɛn yɛligi ni yi biŋkɔbbaligu bihi.

19Yi yi ti kuli yiŋ’ na, noli ni din ya, ka yi yi ti yi samban’ ni, noli ni din ya.

20Yawɛ ni chɛ ka alɔbo mini suhusaɣiŋgu ni birimbu lu yi zuɣu yi ni bɔri ni yi niŋ shɛlikam puuni hal ka yi ti kpi yomyom naai zaa yi tuumbiɛri maa zuɣu, dama yi zaɣisi ma.

21Yawɛ ni chɛ ka alɔbo ŋɔ kul ku miligi ka chɛn ya hal ka di ti naai yi balibu zaa yi ni kpɛri tiŋgbɔn shɛl’ ni ni yi ti deei li su maa.

22Yawɛ ni chɛ ka dɔr’ shɛli din kuri niriba mini fiɛɣufiɛɣu ni bimmɔrima ni biisim titali ni sanzali ni yi ni bi mi dɔr’ shɛŋa ni maligu lu yi zuɣu m-mali ya hal ka yi ti kpi.

23Ka sagbana din be yi zuɣusaa ŋɔ ni ti leei daanya, ka tiŋgbani din be yi tiŋli ŋɔ ti leei kurugu.

24Yawɛ ni ti chɛ ka yi tiŋgbɔŋ ni sakom leei taŋkpa’ zim ka duɣiduɣi kɔŋko yiri sagbana ni luri yi zuɣu na hal ti kun ya.

25Yawɛ ni ti chɛ ka yi dimnim’ nyaŋ ya. Yi ni ti doli so’ yini chaŋ ni yi ti tuhi ba, amaa ka ni ti ŋmaligi bɛ sani n-zo n-doli soya ayopɔin. Yi ni ti leei dunia nanim’ zaa ni je shɛba.

26Yi niŋgbuna ni ti leei noombil’ kam mini dunia ŋɔ ni biŋkɔbiri bindirigu, ka so ti ku beni ŋun ni kari ba.

27Yawɛ ni ti chɛ ka Ijipti tiŋgbɔŋ ni bimmɔrima mini yuma ni nyinvɔɣu ni saŋkpana la lu yi zuɣu, ka yi ku kpaŋ.

28Yawɛ ni ti chɛ ka yinyari mini zoontali ni suhufuŋbo be yi suhuri ni;

29ka yi ti bɔbindi gindi wuntaŋ’ ni kaman zoma ni bɔbindi gindi zibisim ni shɛm la, amaa ka ku nya soli ka bɛ naɣ’ ti kul filindi ya mi, ka fari yi nɛma waawaayili, ka so ku beni ŋun ni sɔŋ ya.

30Bɛ ni ti zaŋ paɣa n-tin ya, amaa ka do’ so zaŋ o dɔni, yi ni ti me yi yili ka bi kpe di ni. Yi ni ti sa yi wain tihi, ka ku di di wala.

31Bɛ ni ti ku yi nahu sɔŋ yi ninni, amaa ka yi ku ŋub’ o nimdi, ka bɛ ti fa yi buŋa yi ninni chaŋ, ka ku lan zaŋ o labisina ti tin ya. Bɛ ni ti zaŋ yi piɛri ti yi dimnima, ka so kani ŋun ni sɔŋ ya.

32Bɛ ni ti zaŋ yi bidibisi mini yi bipuɣinsi ti ninvuɣ’ shɛba yi ninni, ka yi yuli ba soli ka yi nina ti fulim dindali maa zaa, ka yi ti ku mali yiko din ni tooi niŋ shɛli.

33Ka yi ni bi mi ninvuɣ’ shɛba ni ti di yi puri ni bindira ni yi tuma zaa daanfaani. Yi ti kul ni bela turi mini nahiŋgu ni sahakam,

34ka yi nina ni ti yɛn nya shɛli ni ti kpɛhi ya yinyari.

35Yawɛ ni ti chɛ ka bimmɔrim’ biɛri mɔri yi duna mini yi biɛhi, ka yi ku tooi tibi li. Di ni ti zaŋ yi napɔnvari ni hal ni yi zuɣutalisi ni.

36Yawɛ ni ti zaŋ yi mini yi ni pii yi na’ so ka o sun ya maa n-tahi yi mini yi yaannim’ ni daa bi mi zuliya shɛb’ sani, ka yi ti jɛmdi buɣa din nyɛ dari mini kuɣa.

37Ka yi ti leei bɛ ni je ninvuɣ’ shɛb’ mini bɛ ni turi ninvuɣ’ shɛba ni bɛ ni maani ninvuɣ’ shɛba ansarisi Yawɛ ni yɛn zaŋ ya tahi zuliya shɛb’ zaa sani maa.

38Yi ni ti zaŋ bimbira pam chaŋ yi puri ni, amaa ka ti kpuɣila atam biɛla, dama toli ni ti ŋub’ di zaa.

39Yi ni ti sa wain tihi ka mali di ni, amaa yi ti ku pɔhi di wala bee n-nyu di wain, dama zunzuya ni ti ŋubi di zaa.

40Yi ni ti mali olivi tihi yi tiŋgbɔŋ ni zaa, amaa yi ti ku ʒe di kpam, dama di wala zaa ni ti wɔbi lu.

41Yi ni ti dɔɣi bidibisi mini bipuɣinsi, amaa yi ti ku su ba, dama bɛ ni ti gbahi ba leei daba chaŋ.

42Yi tihi mini yi puri atam zaa ni ti leei toli bindirigu.

43Saamba bɛn be yi sani biɛhigu ni ti du pam gari ya, amaa ka yinim’ biɛhigu ti labi nyaaŋa pam.

44Bɛ ni ti zaŋdi binyɛra paŋdi ya, amaa yinim’ ti ku zaŋ shɛli paŋ ba. Bɛna nti yɛn nyɛ zuɣu, ka yi nyɛ zuli.

45Noli ŋɔ zaa ni ti doli ya n-din ya hal ti kun ya, yi ni zaɣisi ni yi ku doli Yawɛ ŋun nyɛ yi Naawuni ŋɔ ni zali ya fukumsi zaligu shɛŋa min’ o zaligu shɛŋa din pahi la zuɣu.

46Di ni ti nyɛla shihirili ni alahiziba yɛlli yi mini yi zuliya sani sahakam.

47Yi ni daa bi jɛm Yawɛ ŋun nyɛ yi Naawuni ŋɔ ni suhupiɛlli yi ni mali binshɛɣukam pam la zuɣu.

48Dinzuɣu Yawɛ ni chɛ ka yi dimnim’ kana ka yi ti jɛmdi ba, ka kum mini kɔnyuri mali ya, ka gbinfini gba mali ya, ka yi kɔŋ binshɛlikam. O ni ti zaŋ naɣikɔra dapua din nyɛ kurugu pa yi nyiŋgoya zuɣu hal ti kun ya.

49Yawɛ ni ti chɛ ka zuliya shɛli niriba yi katiŋa dunia ŋɔ tariga n-kabina ti lu yi zuɣu kaman tɔrili la, bɛ ni ti nyɛla yi ni bi wumdi zuliya shɛb’ yɛtɔɣa.

50Bɛ ni ti nyɛla zuliya shɛb’ bɛn mali ninkuunsi ka ku tiri ninkura jilima bee n-niŋ bipola nirilim.

51Bɛ ni ti ŋubi yi naɣibihi, ka di yi puri atam zaa hal nti naai yi balibu, bɛ mi ti ku guui yi chi bee yi wain mini yi kpam ni yi naɣibihi ni biŋkɔbbaligu bihi hal ti kpihim yi birili.

52Bɛ ni ti kana ti teei gili yi fɔntinsi zaa hal ka yi goon’ wɔɣila shɛŋa din gili ya, ka yi niŋ li naani ŋɔ ti lu yi tiŋgbɔŋ ni zaa. Bɛ ni ti teei gili ya yi fɔntinsi zaa ni Yawɛ ŋun nyɛ Naawuni ŋɔ ni zaŋ tiŋgbɔn shɛli tin ya maa ni.

53Yi ni ti ŋubirila yimaŋmaŋ’ bidɔɣirisi, yi ni ti ŋubi yi bidibisi mini yi bipuɣin’ shɛb’ Yawɛ ŋun nyɛ yi Naawuni ŋɔ ni tin ya la nimdi yi dimnim’ maa ni ti yɛn teei gili ya n-niŋdi ya alaka shɛli maa zuɣu.

54Hal yi ni ninvuɣ’ zuɣu ŋun nyɛ bilichina ni ti mɔŋ o mabia bindirigu, o ni ti mɔŋ o paɣiyurigu hal zaŋ tabili o bi’ shɛb’ bɛn kpalim puuni ŋun nyɛ bia.

55O ti ku zaŋ o ni ŋubiri o bi’ shɛb’ maa nim’ shɛli ti bɛ ni so, dama o ti ku lan mali binshɛli yaha yi dimnim’ maa ni teei gili ya, ka niŋdi ya alaka shɛli yi fɔntinsi zaa ni maa zuɣu.

56Ka paɣ’ so ŋun nyɛ wɔɣirili yi ni, ka nyɛ ŋun diri viɛnyɛla, hal ka ku saɣi zaŋ o napɔŋ no tiŋa, o gba ni ti mɔŋ o ni yur’ o yidaan’ so min’ o bidibiga ni o bipuɣiŋga bindirigu.

57O ni ti ŋub’ o ni dɔɣi biliɛ’ shɛba n-tabili bɛ zoya: dama o ni ti sɔɣimi ŋub’ ba, yi dimnim’ ni ti yɛn teei gili ya ka niŋdi ya alaka shɛli yi fɔntinsi ni la zuɣu.

58Ka yi yi bi doli zaligu ŋɔ yɛtɔɣ’ shɛŋa din sabi be kundi ŋɔ ni ŋɔ n-luri Yawɛ ŋun nyɛ yi Naawuni ŋɔ yuli din mali jilima mini dabiɛm ŋɔ sizuura,

59dindina Yawɛ ni chɛ ka dɔr’ biɛri ni alahiziba dɔriti din ku naai lu yi mini yi bihi zuɣu.

60O ni ti lan chɛ ka yi ni daa zɔri Ijipti dɔr’ shɛŋa la zaa labina ti gbahi ya n-kul be yi ni.

61Yawɛ ni lan chɛ ka dɔro balibu kam mini alaka balibu kam din yɛla bi sabi zaligu kundi ŋɔ ni lu yi zuɣu hal ti naai yi balibu.

62Ka yi ni daa galisi kaman saŋmarisi bɛn be zuɣusaa ŋɔ la, yi kalinli ni ti kpalimla biɛla yi ni bi deei Yawɛ ŋun nyɛ yi Naawuni ŋɔ nol’ la zuɣu.

63Di ni daa niŋ Yawɛ nyaɣisim ka o bɔri ni yi nabi ka tɔŋ la, lala ka di ni lan niŋ Yawɛ nyaɣisim ka o chɛ ka yi lu m-bahi yoli zaa, ka bɛ ti yihi ya yi ni kpɛri tiŋgbɔn shɛli ni ni yi ti deei li su maa ni.

64Yawɛ ni ti wurim ya kpɛhi zuliya kam ni dunia ŋɔ ni luɣilikam, ka yi ti jɛmdi buɣa din nyɛ dari mini kuɣa nimaani, yi mini yi yaannim’ ni daa pun bi mi buɣ’ shɛŋa.

65Ka biɛhigu ti ku niŋ asama tin ya zuliyanim’ maa sani, ka yi ti ku nya luɣ’ shɛli yi ni yɛn zaŋ yi napɔŋ zali vuhi. Yawɛ ni ti chɛ ka yi suhuri zɔhira nimaani, ka ninsabiga mali ya, ka nandahima ti mali ya yi suhuri ni.

66Yi biɛhigu ni ti nyɛla biɛhiŋ wuntaŋ’ ni mini yuŋ zaa, ka dabiɛm mali ya ka yi nyɛviya be barina ni.

67Di yi ti nyɛ asiba, yi ni yɛli, ‘Ti di bi zaɣisi ka di nyɛla zaawuni.’ Ka zaawuni yi ti paai, yi ni yɛli, ‘Ti di bi zaɣisi ka di nyɛla asiba.’ Dabiɛm din ti yɛn be yi suhuri ni mini yi nina ni ti yɛn nya binshɛŋa zuɣu.

68Yawɛ ni ti zaŋ ya niŋ ŋarima ni n-labisi Ijipti; n ni daa lɔn ya alikauli ni yi nini ku lan nya luɣ’ shɛl’ la. Ka yi ti zaŋ yimaŋ’ ni yi kɔhi yi dimnim’ maa zuɣu nimaani n-leei bɛ dabidɔbba mini bɛ dabipaɣiba, amaa ka ŋun ni dan ya ku beni.