Genesis 41 — Dagbani Bible (Naawuni Kundi Kasi)

8Ka di daa muɣis’ o pam asibaasi, ka o tim ti boli Ijipti timanim’ mini baŋdiba zaa na, ka ŋun’ Firawuna daa yɛli ba o zahima maa, amaa ka so daa kani n-nyɛ ŋun ni tooi wuhi Firawuna o zahima maa gbinni.

9Di saha ka wain booriba kpɛm’ la daa yɛli Firawuna, “N teegi n galimi ni nyɛ shɛli zuŋɔ.

10Nyin’ Firawuna suhu ni daa ti yiɣisi bah’ a tumtumdiba zuɣu, ka a zaŋ m min’ a bɔrɔbɔro shɛriba kpɛm’ ti kpɛhi duu a tɔbbihi bɛn gul’ a sapashin’ kpɛm’ yiŋ’ la,

11ti daa ti zahimla zahindi yuŋ dahin yini, ka ti zaa yino kam zahindi daa mali di gbinni.

12Ka Hiburu nachimbil’ so ŋun nyɛ a tɔbbihi bɛn gul’ a la sapashin’ kpɛm’ dabili daa be ti sani, ka ti yɛl’ o, ka o daa wuhi ti ti zaa yinoyino zahindi gbinni ni nyɛ shɛm.

13O ni daa kul wuhi ti di gbinni shɛm, di daa ti shiri niŋla pali; a daa labisi ma n tuma ni, ka chɛ ka bɛ zaŋ a bɔrɔbɔro shɛriba kpɛm’ la mi ti yili tia.”

14Di saha ka Firawuna daa tim ka bɛ chaŋ ti boli Yisifu n-zaŋ o sarika maa ni na yomyom; ka o daa pini o ninni ka taɣi binyɛra ye n-kpe Firawuna sani.

15Ka Firawuna daa ti yɛli Yisifu, “N zahimla zahindi ka bi nya so ŋun ni wuhi ma di gbinni; ka n wum ka bɛ yɛli ma ni bɛ yi yɛl’ a zahindi ni nyɛ shɛm, a ni tooi wuhi di gbinni.”

16Ka Yisifu daa garigi yɛli Firawuna, “Pa mani n-wuhiri di gbinni maa, amaa Naawuni ni wuhi nyin’ Firawuna di gbinni ka di niŋ a nyaɣisim.”

17Di saha ka Firawuna daa yɛli Yisifu, “N zahindi maa puuni, n daa ʒiɛla Nail Mɔɣili duli;

18ka naɣ’ kara ayopɔin bɛn niŋgbuna kul nyɛlisiri daa yi Nail Mɔɣili maa ni na ti ŋubiri mɔri,

19ka naɣ’ kɔri bɛba ayopɔin shɛb’ bɛn kul gaŋsigaŋsi daa yina n-ka bɛ sanna, ka n nini daa na ʒi n-nya bɛ tatabo Ijipti tiŋgbɔŋ ŋɔ ni.

20Ka naɣ’ kɔri bɛn daa gaŋsigaŋsi maa daa zaŋ tuuli naɣ’ kara ayopɔin la ŋubi,

21amaa bɛ ni daa zaŋ ba ŋub’ maa, so daa naan ku tooi baŋ ni bɛ zaŋ ba ŋubi, dama bɛ daa na kul gaŋsigaŋsimi, ka be kaman bɛ ni daa pun be shɛm. Di nyaaŋa ka n daa yirigi neei.

22N zahindi maa puuni, n daa lan nya ka kawana ayopɔin nyaɣi tam kawaan’ kaɣ’ yini zuɣu n-kul ŋmɛlim baribara;

23ka kawaan’ kɔr’ ayopɔin din nyɛ biisim ni kpe shɛli ka di kul zaɣizaɣimi to n-yina pahi di zuɣu,

24ka kawaan’ kɔr’ ayopɔin maa daa zaŋ kawaan’ kar’ ayopɔin maa vali. Ka n zaŋ li yɛli timanima, amaa ka bɛ ni so bi tooi wuhi ma di gbinni.”

25Di saha ka Yisifu daa yɛli Firawuna, “A zahima maa nyɛla zaɣ’ yini, Naawuni n-kahig’ o ni yɛn niŋ shɛli wuhi nyin’ Firawuna maa.

26Naɣ’ kara bɛba ayopɔin la gbinni nyɛla yuma ayopɔin, ka kawaan’ kar’ ayopɔin la gba gbinni nyɛla yuma ayopɔin; zahindi maa kul nyɛla zaɣ’ yini.

27Naɣ’ kɔri bɛba ayopɔin bɛn daa yina n-kul gaŋsigaŋsi la gbinni nyɛla yuma ayopɔin, ka kawaan’ kɔr’ ayopɔin din daa nyɛ biisim ni kpe shɛl’ la gba gbinni nyɛla kum lubu yuma ayopɔin.

28Di nyɛla kaman n ni pun yɛli nyin’ Firawuna shɛm la, Naawuni n-kahig’ o ni yɛn niŋ shɛli wuh’ a.

29Yuma ayopɔin din kanna puuni, bindira ni niŋ pam Ijipti tiŋgbɔŋ ŋɔ zaa ni.

30Amaa di nyaaŋa, yuma ayopɔin din yɛn dolina puuni, kum ni ti lu, ka so ti ku mi ni bindira daa niŋya pam Ijipti tiŋgbɔŋ ŋɔ ni, kum maa ni ti dam tiŋgbɔŋ ŋɔ nim’ pam.

31Ka so ti ku mi ni bindira daa niŋya pam kum shɛli din yɛn doli di nyaaŋa na maa zuɣu, dama kum maa ni ti mii pam.

32Ka nyin’ Firawuna ni nya zahindi maa buyi la wuhiya ni Naawuni n-zal’ li, ka ni chɛ ka di ku yuui, ka di niŋ.

33“Dinzuɣu pumpɔŋɔ, piim’ ninvuɣ’ so ŋun mali dahin’ shɛli tɛha ni yɛm n-zaŋ Ijipti tiŋgbɔŋ ŋɔ yɛla niŋ o nuu ni.

34Di lan simdi ni a pii kpambal’ shɛb’ ka bɛ su tiŋgbɔŋ ŋɔ tuma fukumsi, ka bɛ ti laɣim bindira pirigibu bunu puuni yim zuɣu zali bindira ni ti yɛn niŋ pam yuma ayopɔin shɛŋa puuni la.

35Ka a chɛ ka bɛ laɣim yuma ayopɔin shɛŋa din kanna ŋɔ ni bindira din yɛn niŋ pam maa zaa zali, ka di nyɛ a ni zaŋ bindir’ shɛli niŋ fukumsi fɔntinsi ni ka bɛ gbib’ li.

36Ka lala bindira maa ni nyɛ a tiŋgbɔŋ ŋɔ ni bindira n-ʒiɛya gu yuma ayopɔin shɛŋa ni kum ni ti yɛn lu Ijipti tiŋgbɔŋ ŋɔ ni maa, ka di chɛ ka kum ti ku ku tiŋgbɔŋ ŋɔ nima.”

37Ka Firawuna min’ o kpambaliba nini daa tiɣ’ o ni yɛli shɛm maa.

38Ka Firawuna daa bɔh’ o kpambaliba maa, “Ti ni tooi nya ninvuɣ’ so ka o be kaman Naawuni Shia ni be do’ so ni ŋɔ?”

39Di saha ka Firawuna daa yɛli Yisifu, “Naawuni ni wuh’ a dimbɔŋɔ zaa maa zuɣu, so kani m-mali tɛhi’ wɔɣila ni yɛm kaman nyini.

40Nyini n-yɛn su n yili ŋɔ fukumsi, ka a yi kul yɛli shɛlikam, n niriba zaa ni niŋ li; kulla n nam ʒiishee ŋɔ ka n yɛn zaŋ gar’ a.”

41Firawuna daa lan yɛli Yisifu, “Nyama, n zaŋ Ijipti tiŋgbɔŋ ŋɔ zaa fukumsi niŋ a nuu ni.”

42Ka ŋun’ Firawuna daa pirig’ o nuu ni nintu’ shɛli o ni mali dalindi binyara n-zaŋ li piri Yisifu, ka zaŋ bimpiɛl’ viɛlli kparibu yɛl’ o, ka zaŋ salima dolibi yɛl’ o;

43ka chɛ ka o kpe n-ʒin’ o chɛchɛbuŋ’ din pah’ ayi puuni, ka chɛ ka bɛn be o tooni kuhiri yɛra, “Damdimiy’ o tiŋa!” Lala ka o daa niŋ zaŋ Yisifu leei Ijipti tiŋgbɔŋ maa zaa zuɣulana.

44Ka din pahi nyɛla, Firawuna daa lan yɛli Yisifu, “Mani n-nyɛ Firawuna, so ku tooi kpuɣ’ o nuu zuɣusaa bee n-vuug’ o napɔŋ Ijipti tiŋgbɔŋ ŋɔ zaa ni, ka pa ni nyini m-bah’ o noli.”

45Ka Firawuna daa boli Yisifu yuli Zafɛnatipania, ka zaŋ Pɔtifɛra ŋun daa nyɛ Hɛliopolis tindan’ la bipuɣiŋga Asɛnat n-ti Yisifu ni o niŋ o paɣa. Ka Yisifu daa yiri chani gindi Ijipti tiŋgbɔŋ maa.

46Yisifu daa nyɛla yuun’ pihita nira saha shɛl’ o ni daa kpe Ijipti Firawuna tuma ni maa. Ka Yisifu daa yiri Naa Firawuna sani n-chani gindi Ijipti tiŋgbɔŋ zaa.

47Ka yuma ayopɔin shɛŋa puuni bindira ni daa yɛn niŋ la saha daa ti paai, ka bindira maa daa shiri niŋ pam.

48Ka Yisifu daa laɣim yuma ayopɔin maa bindira zaa din daa niŋ pam Ijipti tiŋgbɔŋ ni maa n-sɔŋ fɔntinsi ni, ka laɣim fɔntiŋ’ kam ni puri ni bindira n-sɔŋ lala tinsi maa ni.

49Yisifu daa laɣim bindira maa sɔŋ ka di galisim ti ŋmanila teeku ni bihigu hal ka o ti bi lan niŋdi di laasabu, dama nir’ daa naan ku tooi lan niŋ di laasabu.

50Kum yuma maa daa ti yɛn kana, ka Yisifu pun zaŋ Asɛnat ŋun daa nyɛ Pɔtifɛra ŋun nyɛ Hɛliopolis tindan’ bipuɣiŋga la dɔɣila bidibis’ ayi.

51Yisifu daa bol’ o bidib’ kpɛm’ yul’ la Manaasa dama o daa yɛlimi, “Naawuni chɛ ka n tam n wahala la zaa mini n dɔɣiriba yɛla.”

52Ka o daa boli bidib’ so ŋun pah’ ayi mi yuli Ifriim, ka yɛli, “Naawuni ti ma nama n ni di wahala tiŋgbɔn shɛl’ ni ŋɔ.”

53Ka yuma ayopɔin shɛŋa puuni bindira ni daa niŋ pam Ijipti tiŋgbɔŋ ni maa daa ti gari,

54ka yuma ayopɔin shɛŋa puuni kum ni daa yɛn lu la piligi kaman Yisifu ni daa pun yɛli shɛm la. Kum maa daa lula luɣilikam zaa tiŋgbɔna ni; amaa ka bindira daa be Ijipti tiŋgbɔŋ din’ zaa ni.

55Kum maa ni daa ti mii Ijipti tiŋgbɔŋ ni zaa saha shɛli, ka niriba daa kuhiri niŋdi Firawuna ni o tim’ ba bindira. Ka Firawuna daa yɛli Ijiptinim’ zaa, “Chamiya Yisifu sani, o yi ti yɛli ya ni yi niŋm’ shɛli, yin’ niŋmiya li.”

56Dinzuɣu kum maa ni daa ti lu n-gili bɛ tiŋgbɔŋ maa zaa puuni saha shɛli, ka Yisifu daa chɛ ka bɛ yooi bindira duri maa zaa n-kɔhiri bindira maa Ijiptinim’ zaa zuɣu, dama kum maa daa miiya pam Ijipti tiŋgbɔŋ maa ni.

57Ka din pahi nyɛla dunia zaa daa kala Ijipti na Yisifu sani ni bɛ ti da kawana, dama kum maa daa miila dunia ŋɔ luɣilikam zaa.