1 Kings 22 — Kamba (MBIVILIA ŨVOO MŨSEO)

1Andũ ma Ĩsilaeli na ma Silia nĩmekalile mena mũuo katĩ woo vandũ va myaka ĩlĩ.

2Ĩndĩ mwakanĩ wa katatũ, Yeosavati mũsumbĩ wa Yuta nĩwathokeie Aavu mũsumbĩ wa Ĩsilaeli.

3Aavu nĩwakũlilye anini make atĩĩ, “Inyw'ĩ nĩmwĩsĩ kana ndũa ya Lamothi ĩla yĩ Ngileati nĩ yaitũ, na nĩtwaĩlĩte kwĩka ũndũ nĩ kana tũmyose kuma kũla kwĩ mũsumbĩ wa Silia?”

4O ta ũu Aavu nĩwaneenie na Yeosavati amũkũlya atĩĩ, “Nĩtũkũendany'a tũkavithũkĩe ndũa ya Lamothi ĩla yĩ Ngileati?” Yeosavati nĩwamũsũngĩie amwĩa atĩĩ, “O ũndũ wĩyũmbanĩtye, o nakwa now'o nĩyũmbanĩtye; asikalĩ makwa nĩ asikalĩ maku, na mbalasi syakwa nĩ mbalasi syaku.

5Ĩndĩ mbee wa tũtanathi, amba ũkũlya Mwĩai Ngai ũtao.”

6Nĩvo ĩndĩ Aavu mũsumbĩ wa Ĩsilaeli woombanisye athani onthe; maĩ athani ta maana ana. Nĩwamakũlilye atĩĩ, “Nĩngũthi kũvithũkĩa ndũa ya Lamothi ĩla yĩ Ngileati kana nĩeke?” Athani asu nĩmamũsũngĩie mamwĩa, “Enda! Mwĩai nũkũtuma ũsinda.”

7Ĩndĩ nake Yeosavati nĩwakũlilye atĩĩ, “Nĩvethĩwa mwathani ũngĩ wa Mwĩai Ngai ũla tũtonya kũkũlya ũtao?”

8Aavu nĩwamũsũngĩie amwĩa atĩĩ, “Ve mwathani ũmwe ũtialĩte, nake nĩ Mikaia mwana wa Ĩmila. Nĩtũtonya kũmũkũlya ũtao kuma kwa Mwĩai Ngai, ĩndĩ nĩnĩmũmenete nũndũ ndesaa kwathana ũndũ mũseo ĩũlũ wakwa; kĩla ĩvinda athanaa ũndũ mũthũku ĩũlũ wakwa.” Yeosavati nĩwasũngĩie Aavu amwĩa, “We mũsumbĩ ndwaĩlĩte kũneena ũu.”

9Nĩvo ĩndĩ Aavu weetie ũmwe wa anini make na amwĩa atĩĩ, “Enda mĩtũkĩ ũkete Mikaia mwana wa Ĩmila oke vaa.”

10Ĩvindanĩ yĩu Aavu mũsumbĩ wa Ĩsilaeli, na Yeosavati mũsumbĩ wa Yuta meekĩĩte ngũa syoo sya kĩ-ũsumbĩ, nĩmekalĩte ivĩlanĩ syoo sya kĩ-ũsumbĩ, me kĩvũĩonĩ kĩla kyaĩ vakũvĩ na mũvĩa wa ndũa ya Samalia. Athani onthe nĩmaendeeie kwathana me vau mbee woo.

11Ũmwe wa athani asu, Nzetekia mwana wa Kenaana, nĩwaseũvisye mbya sya kyũma na eea Aavu atĩĩ, “Mwĩai Ngai easya, ‘Ũkakima Asilia nginya ũmamine ũitũmĩa mbya ii.’ ”

12Athani ala angĩ onthe o namo nĩmathanie o ũndũ ũmwe mayasya atĩĩ, “Enda ũkavithũkĩe ndũa ya Lamothi ĩla yĩ Ngileati na nũũsinda. Mwĩai Ngai nũkũtuma ũsinda.”

13Mũndũ ũla watũmĩtwe akete Mwathani Mikaia nĩwamwĩie atĩĩ, “Athani ala angĩ onthe nĩmathana kana mũsumbĩ nũkũsinda; naku o ta ũu athana kana mũsumbĩ nũkũsinda.”

14Ĩndĩ Mikaia amwĩa atĩĩ, “Nĩngwĩvĩta ĩsyĩtwanĩ ya Mwĩai Ngai ũla wĩ thayũ, kana nyie nĩneena o ũndũ ũla Mwĩai Ngai ũkũmbĩa nĩneene!”

15Yĩla Mikaia wavikie vala ve Mũsumbĩ Aavu, Aavu nĩwamũkũlilye atĩĩ, “Nĩtũũthi kũvithũkĩa ndũa ya Lamothi ĩla yĩ Ngileati kana tũeke?” Mikaia nĩwasũngĩie amwĩa, “Endai mũkamĩvithũkĩe nĩmũũsinda; Mwĩai Ngai nũkũtuma mũsinda.”

16Ĩndĩ nake Aavu amwĩa atĩĩ, “Neenaa ũla w'o yĩla ũneena nakwa ĩsyĩtwanĩ ya Mwĩai Ngai! Nĩkũtavya ũu mavinda meana ata?”

17Mikaia amwĩa, “Nĩnonie asikalĩ ma Ĩsilaeli onthe manyaĩĩkĩe iĩmanĩ ta malondu mate na mũĩthi, na Mwĩai Ngai asya, ‘Andũ aa mai na mũtongoi, kwoou kĩla mũndũ nĩasyoke mũsyĩ kwake na mũuo.’ ”

18Nĩvo ĩndĩ Aavu weeie Yeosavati atĩĩ, “Ndikũtavisye kana Mikaia ndesaa kwathana ũndũ mũseo ĩũlũ wakwa? Athanaa o maũndũ mathũku!”

19Mikaia nĩwaendeeie kũneena asya atĩĩ, “Yu ĩthukĩĩsye ũndũ Mwĩai Ngai ũkwasya! Nĩnonie Mwĩai Ngai ailyĩ kĩvĩlanĩ kyake kya kĩ-ũsumbĩ ĩtunĩ, na nguthu yonthe ya ĩtunĩ ĩũngamĩte ngalĩko yake ya kw'oko kwa aũme na kwa aka.

20Mwĩai Ngai nũkũlilye atĩĩ, ‘Nũũ ũla ũkũthi kũkenga Aavu, nĩ kana athi akavithũkĩe ndũa ya Lamothi ĩla yĩ Ngileati na ayũaĩwa kw'o?’ Kĩla ũmwe nĩwumisye woni wĩ kĩvathũkany'o.

21Nĩvo ĩndĩ vaumĩlile veva ũmwe waũngama mbee wa Mwĩai Ngai na wasya, ‘Nĩngũthi kũmũkenga.’

22Mwĩai Ngai nĩwũkũlilye, ‘Wĩtũmĩa nzĩa myaũ?’ Naw'o veva ũsu wamũsũngĩa, ‘Nĩngũthi na ngĩtuma athani onthe ma Mũsumbĩ Aavu makengana.’ Mwĩai Ngai nĩwĩie veva ũsu, ‘We nũkwĩthĩwa ũtonya kũmũkenga; enda ũkeke ũu.’

23“Ũu nĩw'o wĩkĩkĩte. Mwĩai Ngai nũtumĩte athani aa maku malikwa nĩ veva wa ũvũngũ, na kwoou makaũkenga. Ĩndĩ Mwĩai Ngai nĩwĩaĩte kana we nũũkwatwa nĩ ũndũ ũthũku!”

24Nĩvo ĩndĩ Nzetekia mwana wa Kenaana wathengeeie vala ve Mikaia na amũkũna ĩkovi ĩtau, na amũkũlya atĩĩ, “Veva wa Mwĩai Ngai aumie vala nĩĩ ĩndĩĩ na ooka kũneena naku?”

25Mikaia nĩwamũsũngĩie amwĩa, “Ũkamanya mũthenya ũla wĩthi kwĩvitha kasũmbanĩ ka nthĩnĩ.”

26Mũsumbĩ Aavu nĩweeaie asya, “Kwatai Mikaia na mũimũtũnga kũla kwĩ Amoni ngavana wa ndũa, na Yoasi mwana wa mũsumbĩ.

27Matavyei mũmee nĩmamwove yela, na maimũnengae kamũkate kanini na kĩw'ũ kĩnini, nginya yĩla nĩsyoka nĩ mũima”

28Mikaia nĩweeie mũsumbĩ atĩĩ, “Wasyoka wĩ mũima, wĩmanya kwa w'o kana Mwĩai Ngai ndananeena nakwa!” Mikaia nĩwaendeeie kũneena asya, “Kĩla mũndũ nĩew'e ũndũ nasya!”

29Nĩvo ĩndĩ Aavu mũsumbĩ wa Ĩsilaeli na Yeosavati mũsumbĩ wa Yuta maendie kũvithũkĩa ndũa ya Lamothi ĩla yĩ Ngileati.

30Aavu nĩwaneenie na Yeosavati amwĩa atĩĩ, “Nyie nĩĩkĩa ngũa ite sya kĩ-ũsumbĩ ndikamanyĩke na ngĩlika kaũnĩ, ĩndĩ we ĩkĩa ngũa syaku sya kĩ-ũsumbĩ.” Kwoou mũsumbĩ wa Ĩsilaeli nĩwaendie kaũnĩ atekĩĩte ngũa syake sya kĩ-ũsumbĩ.

31Mũsumbĩ wa Silia nĩweeaĩĩte anene make mĩongo ĩtatũ na elĩ ma makasya make ma kaũ, akamea maikokite na mũndũ ũngĩ o na wĩva, mũnene kana mũnini, ĩndĩ nĩmokite na mũsumbĩ wa Ĩsilaeli.

32Kwoou yĩla anene asu ma makasya ma kaũ moonie Yeosavati, nĩmaneenie masya atĩĩ, “Kwa w'o ũũ nĩwe mũsumbĩ wa Ĩsilaeli.” Kwoou nĩmaendie vala ve Yeosavati mokite nake. Ĩndĩ yĩla Yeosavati wakayie,

33anene asu ma makasya ma kaũ nĩmamanyie kana ti we mũsumbĩ wa Ĩsilaeli, na kwoou maeka kũmũsembany'a.

34Ĩndĩ mũsikalĩ ũmwe wa Silia nĩwakootie ũta wake atavangĩte eatha ũũ, na kwa vaati aathĩla Mũsumbĩ Aavu mwanyanĩ waĩ vala ĩkoti yake ya kwĩsiĩĩa kĩthũi yakwatanĩlw'e. Nĩvo ĩndĩ Aavu weeie mũsikalĩ ũla watwaĩte ĩkasya yake ya kaũ atĩĩ, “Vĩndũa ĩkasya ũmbumye kaũnĩ! Nĩnaũmĩw'a!”

35Mũthenyanĩ ũsu kaũ nĩwaendeeie kwingĩva. Mũsumbĩ Aavu aaĩw'e ĩkasyanĩ yake ya kaũ elekele Asilia, na ĩa mawĩoo akw'a. Nthakame yaumaa vala waathĩtwe na kwĩtĩka ĩkasyanĩ yake ya kaũ.

36Syũa yĩithũa asikalĩ ma kaũ onthe nĩmeewie mwĩao ũkwasya, “Kĩla mũndũ nĩasyoke nthĩ yake na ndũanĩ yake!”

37Kwoou Mũsumbĩ Aavu nĩwakwie, na mwĩĩ wake wakuwa watwawa ndũanĩ ya Samalia na athikwa kw'o.

38Ĩkasya yake ya kaũ nĩyathambĩiw'e ndianĩ ya Samalia. Ngitĩ nĩsyalambalambisye nthakame yake, na malwaya mathambĩa ndianĩ ĩsu o tondũ Mwĩai Ngai waneenete.

39Maũndũ ala angĩ onthe Aavu weekie yĩla wasumbĩkĩte, ũndũ waakie nyũmba yake ya kĩ-ũsumbĩ, na amyanakavya na maeo ma nzou, na ndũa syonthe ila waakie, maandĩkĩtwe Ĩvukunĩ ya Maũndũ ma Mavinda ma Asumbĩ ma Ĩsilaeli.

40Aavu amina kũkw'a, Aasia mwana wake nĩwatw'ĩkie mũsumbĩ ĩtina wake.

41Mwakanĩ wa kana wa kũsumbĩka kwa Aavu mũsumbĩ wa Ĩsilaeli, Yeosavati nĩwambĩlĩĩlye kũsumbĩka Yuta.

42Yeosavati atw'ĩkie mũsumbĩ e na ũkũũ wa myaka mĩongo ĩtatũ na ĩtano. Asumbĩkie Yuta myaka mĩongo ĩlĩ na ĩtano e Yelũsalemu. Inyia wake eetawa Asuva mwĩĩtu wa Silii.

43Yeosavati eekaa maũndũ ala mamwendeeasya Mwĩai Ngai, o tondũ ĩthe wake Asa weekaa, ĩndĩ ndaa ananga kũndũ kwa kũthaithĩa kũla kwaĩ iĩmanĩ, na kwoou andũ nĩmaendeeie kũthemba na kũvĩvĩsya ũvani kw'o.

44Yeosavati na mũsumbĩ wa Ĩsilaeli nĩmekalile me na mũuo katĩ woo.

45Maũndũ ala angĩ onthe Yeosavati weekie yĩla wasumbĩkĩte, meko make onthe ma ũkũmbaũ, na makaũ onthe ala wokitie, maandĩkĩtwe Ĩvukunĩ ya Maũndũ ma Mavinda ma Asumbĩ ma Yuta.

46Nĩwavetangie kuma nthĩ ya Yuta, aũme onthe ala maĩ malwaya ma kũla kwathaithĩawa ngai sya mĩvw'anano, ala matialĩte ĩtina wa kĩkw'ũ kya Asa ĩthe wake.

47Nthĩ ya Etomu ndyaĩ na mũsumbĩ; yatongoew'e nĩ mũnini wa mũsumbĩ.

48Yeosavati nĩwaseũvisye meli iilyĩ ta ila syaĩ sya Talisisi, ithi ikakue thaavu kuma Ovili. Meli isu iyaathi nũndũ nĩsyaanangĩkĩie Esioni-ngeveli.

49Nĩvo ĩndĩ Aasia mwana wa Aavu weeie Yeosavati atĩĩ, “Eka athũkũmi maku maendany'e vamwe na athũkũmi makwa me melinĩ.” Ĩndĩ Yeosavati nĩwaleile mayĩendany'a.

50Yeosavati nĩwakwie na athikwa mbũanĩ sya kĩ-ũsumbĩ Ndũanĩ ya Ndeviti. Yeolamu mwana wake nĩwatw'ĩkie mũsumbĩ ĩtina wake.

51Mwakanĩ wa ĩkũmi na mũonza wa kũsumbĩka kwa Yeosavati mũsumbĩ wa Yuta, Aasia mwana wa Aavu nĩwambĩlĩĩlye kũsumbĩka Ĩsilaeli. Asumbĩkie vandũ va myaka ĩlĩ e Samalia.

52Aasia nĩwavĩtĩisye Mwĩai Ngai. Aatĩĩie mwĩkalĩle mũthũku wa Aavu ĩthe wake, wa Yeseveli inyia wake, na wa Yelovoamu mwana wa Nevati, ũla watumie andũ ma Ĩsilaeli meka naĩ.

53Nĩwathaithaa ngai ĩla yĩtawa Mbaali na kũmĩthũkũma. Nĩwathatisye Mwĩai Ngai, Ngai wa Ĩsilaeli maũndũnĩ onthe o tondũ ĩthe wake weekaa.